Giải Bài 2 trang 50 VBT Tiếng Việt 5

Gợi ý trả lời

Bài 2 (trang 50 VBT) — Xác định nghĩa của từ *biển*; phân biệt nghĩa gốc và nghĩa chuyển

Từ *biển* là từ đa nghĩa: từ một nghĩa ban đầu (nghĩa gốc) mà phát triển thêm những nghĩa mới (nghĩa chuyển). Ta xét từng câu:

a) Nghĩa của từ *biển* ở câu a:
Từ *biển* chỉ vùng nước mặn rộng mênh mông trên bề mặt Trái Đất (nơi có sóng, có mặt trời lặn xuống). Đây là sự vật *biển* có thật trong tự nhiên — đó chính là nghĩa gốc của từ *biển*.

b) Nghĩa của từ *biển* ở câu b ("biển lúa"):
Ở đây *biển* không phải là nước mặn, mà dùng để chỉ cánh đồng lúa rộng lớn, mênh mông, bát ngát trải dài như biển. Người viết mượn hình ảnh *biển* (rộng, trải dài) để nói về cánh đồng lúa. Vì nghĩa này được phát triển từ nghĩa gốc nên là nghĩa chuyển.

c) Nghĩa của từ *biển* ở câu c:
Từ *biển* chỉ một số lượng rất lớn, tụ lại thành một khối trải rộng mênh mông (ví dụ "biển người", "biển lửa" — người/lửa nhiều, trải rộng như biển). Nghĩa này cũng được suy ra từ đặc điểm *rộng lớn, mênh mông* của biển thật, nên là nghĩa chuyển.

Kết luận: Nghĩa gốc là nghĩa chỉ vùng nước mặn mênh mông trên Trái Đất (ở câu a); các nghĩa còn lại (ở câu b và c) đều được phát triển từ nghĩa gốc nên là nghĩa chuyển.

*(Điểm chung của cả ba nghĩa: đều gợi sự vật/số lượng rất lớn, rộng, mênh mông — nhờ đó mới chuyển nghĩa được.)*