Giải Luyện tập 1 trang 63 SGK Vật lí 11
Đề bài
Người ta có thể dùng lực tĩnh điện để tách các trang sách bị dính chặt vào nhau mà không làm chúng hỏng. Hãy mô tả cách làm này.
Lời giải
Phân tích hiện tượng
Các trang sách bị dính thực chất là hai tấm giấy mỏng ép sát nhau. Giấy là chất cách điện (điện môi): điện tích không thể di chuyển tự do trong lòng giấy và cũng không lan truyền từ trang này sang trang khác khi ta chạm vào mép. Vì vậy ta không thể "bơm" cho mọi trang cùng một loại điện tích để chúng đẩy nhau.
Cách làm đúng dựa trên hai kiến thức của bài học:
1. Vật cọ xát bị nhiễm điện và tạo ra điện trường xung quanh nó.
2. Khi đặt vật nhiễm điện gần một vật trung hoà, vật trung hoà bị nhiễm điện do hưởng ứng (các điện tích bên trong giấy phân bố lại), nên luôn xuất hiện lực hút giữa vật nhiễm điện và vật trung hoà.
Cách làm
- Bước 1. Nhiễm điện cho một vật mỏng, nhẹ, cách điện (thanh nhựa, chiếc lược, tấm mica) bằng cách cọ xát vào vải khô (len, dạ). Sau khi cọ xát, vật mang điện tích xác định (giả sử ).
- Bước 2. Đưa vật nhiễm điện lại gần mép trang sách, không chạm mạnh. Trang giấy tuy trung hoà về điện nhưng dưới tác dụng của điện trường do vật gây ra, các điện tích trong giấy phân bố lại: phần mép giấy ở gần vật xuất hiện điện tích trái dấu với vật (nhiễm điện do hưởng ứng).
- Bước 3. Giữa vật và phần mép giấy nhiễm điện trái dấu xuất hiện lực hút tĩnh điện (lực Cu-lông):
Vì lực này tác dụng "từ xa" và phân bố trên cả bề mặt giấy, nó nâng mép trang lên một cách êm nhẹ, không tạo điểm kéo tập trung như khi dùng tay nên không làm rách giấy.
- Bước 4. Di chuyển từ từ vật nhiễm điện dọc theo mép sách; lực hút lần lượt bóc tách từng phần của trang giấy khỏi trang dính bên dưới cho đến khi hai trang rời hẳn.
Kết luận: Lợi dụng điện trường của một vật cách điện đã nhiễm điện để gây nhiễm điện hưởng ứng và sinh lực hút Cu-lông nhấc từng trang lên — đó là cách tách các trang sách bị dính mà không làm hỏng chúng.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.