Giải Câu hỏi trang 53 SGK Vật lí 11
Đề bài
Hãy xác định số nút và số bụng của sóng dừng trên sợi dây Hình 13.3.
Hình 13.3: Hình vẽ sóng dừng trên sợi dây căng ngang PQ có hai đầu cố định (P và Q đều là nút sóng). Dây được vẽ ở hai vị trí dao động (nét đỏ và nét xanh) tạo thành các bó sóng xen kẽ nhau. Trên dây có 3 bó sóng, tức 3 bụng sóng (điểm dao động với biên độ cực đại, nằm giữa mỗi bó) và 4 nút sóng (điểm đứng yên, gồm hai đầu P, Q và hai điểm nằm giữa dây). Chiều dài dây bằng (tức ). Trên hình có các chú thích kích thước: mũi tên kép ký hiệu trùm đúng 2 bó đầu (từ P đến nút thứ ba); mũi tên chỉ độ dài bó thứ ba (từ nút thứ ba đến Q); mũi tên chỉ khoảng cách từ bụng thứ ba đến đầu Q. Khoảng cách giữa hai nút liên tiếp bằng (ứng với một bó sóng); một bước sóng ứng với hai bó sóng liền nhau; khoảng cách từ một nút đến bụng gần nhất bằng . Các chú thích trên hình chỉ rõ «Bụng sóng» tại vị trí phình to nhất của bó và «Nút sóng» tại điểm thắt lại.
Lời giải
Phân tích hình 13.3
Sóng dừng hình thành trên sợi dây PQ có hai đầu P và Q cố định. Vì hai đầu cố định luôn là nút sóng, nên ta xét các bó sóng hình thành giữa hai đầu dây.
Quan sát hình, trên dây có 3 bó sóng (3 múi sóng) nằm xen kẽ nhau. Mỗi bó sóng ứng với một khoảng cách giữa hai nút liên tiếp, bằng .
a) Số bụng sóng
Mỗi bó sóng có một bụng sóng ở chính giữa (điểm dao động với biên độ cực đại). Có 3 bó sóng nên:
b) Số nút sóng
Các nút sóng là những điểm đứng yên, nằm ở hai đầu mỗi bó. Với bó sóng thì số nút bằng (gồm hai đầu P, Q và các điểm ngăn cách giữa các bó):
Đó là hai đầu cố định P, Q và hai điểm nằm giữa dây.
Kiểm tra lại
Chiều dài dây: , đúng với chú thích trên hình ( trùm 2 bó đầu và cho bó thứ ba). Điều kiện có sóng dừng trên dây hai đầu cố định là với là số bó sóng (số bụng) ; số nút . Kết quả phù hợp.
Kết luận: Trên dây có 4 nút sóng và 3 bụng sóng.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.