Sách giáo khoa Vật lí 11

Giải Câu hỏi trang 43 SGK Vật lí 11

Bài 10. Thực hành: Đo tần số của sóng âm   Đã kiểm chéo

Đề bài

So sánh tần số sóng âm vừa đo được với tần số ghi trên âm thoa.

Lời giải

So sánh tần số sóng âm đo được với tần số ghi trên âm thoa

Gọi fđof_{đo} là tần số sóng âm xác định được từ thí nghiệm (qua dao động kí hoặc phương pháp đo bước sóng rồi tính f=vλf = \dfrac{v}{\lambda}), và f0f_0 là tần số ghi sẵn trên thân âm thoa.

Nhận xét về kết quả: Giá trị fđof_{đo} thu được trong thực hành thường rất gần với giá trị f0f_0 in trên âm thoa; chúng chỉ chênh nhau một lượng nhỏ chứ không trùng khít tuyệt đối. Ví dụ với âm thoa ghi f0=440 Hzf_0 = 440\ \text{Hz}, phép đo có thể cho fđo≈435÷445 Hzf_{đo} \approx 435 \div 445\ \text{Hz}.

Đánh giá sai lệch: Mức độ chênh lệch được đánh giá qua sai số tỉ đối
δ=∣fđo−f0∣f0⋅100%.\delta = \frac{\left| f_{đo} - f_0 \right|}{f_0}\cdot 100\%.
Trong thí nghiệm này δ\delta thường chỉ vào khoảng vài phần trăm, chứng tỏ kết quả đo là đáng tin cậy và phương pháp đo tần số sóng âm là chính xác.

Nguyên nhân gây ra chênh lệch: Sự khác biệt giữa fđof_{đo} và f0f_0 là do sai số của phép đo, gồm:

- a) Sai số dụng cụ: độ chia của dao động kí, thước đo chiều dài cột khí/bước sóng còn hạn chế.

-

b) Sai số do điều kiện thí nghiệm: tốc độ truyền âm vv phụ thuộc nhiệt độ, độ ẩm không khí nên giá trị vv dùng để tính có thể lệch so với thực tế.

-

c) Sai số chủ quan khi đọc, xác định vị trí cộng hưởng (điểm âm to nhất) và khi làm tròn số liệu.

Kết luận: Tần số sóng âm đo được xấp xỉ bằng tần số ghi trên âm thoa; phần chênh lệch nhỏ hoàn toàn nằm trong giới hạn sai số cho phép của thí nghiệm.

Đáp số

fđo≈f0f_{đo} \approx f_0: hai giá trị gần bằng nhau, chỉ lệch nhau trong phạm vi sai số (vài %) do sai số dụng cụ và điều kiện đo

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.