Sách giáo khoa Vật lí 11

Giải Hoạt động trang 41 SGK Vật lí 11

Bài 10. Thực hành: Đo tần số của sóng âm   Đã kiểm chéo

Đề bài

Quan sát màn hình hiển thị tín hiệu dao động điện trên dao động kí (Hình 10.2), hãy xác định tần số dao động của tín hiệu.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 41 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Màn hình dao động kí điện tử hiển thị một tín hiệu dạng hình sin liên tục, đều đặn, trải dài hết bề ngang lưới ô của màn hình với khoảng 4 chu kì đầy đủ. Thang thời gian (trục ngang) được đặt ở mức H = 500 µs cho mỗi ô (mỗi độ chia). Các thông số hiển thị ở đáy màn hình: 50,0 mV và 200 mV (thang điện áp), tốc độ lấy mẫu 1 MB/s, H: 500 µs, Depth: 10K. Dựa vào số ô mà một chu kì chiếm trên trục ngang và thang 500 µs/ô để tính chu kì, từ đó suy ra tần số f = 1/T.

Lời giải

Phân tích màn hình dao động kí

Mỗi ô (độ chia) trên trục nằm ngang ứng với khoảng thời gian:
H=500 μs=500×10−6 s=5×10−4 s.H = 500\ \mu s = 500\times 10^{-6}\ s = 5\times 10^{-4}\ s.

Màn hình dao động kí có 10 ô theo phương ngang, tín hiệu hình sin trải đều hết bề ngang màn hình và chứa khoảng 4 chu kì đầy đủ.

Xác định chu kì T

Tổng thời gian quét hết bề ngang màn hình (10 ô) là:
t=10×H=10×500 μs=5000 μs.t = 10 \times H = 10 \times 500\ \mu s = 5000\ \mu s.

Vì khoảng thời gian này chứa 4 chu kì nên một chu kì chiếm:
n=10 ô4=2,5 ô.n = \dfrac{10\ \text{ô}}{4} = 2{,}5\ \text{ô}.

Chu kì của tín hiệu:
T=n×H=2,5×500 μs=1250 μs=1,25×10−3 s.T = n \times H = 2{,}5 \times 500\ \mu s = 1250\ \mu s = 1{,}25\times 10^{-3}\ s.

Tính tần số f

f=1T=11,25×10−3=800 Hz.f = \dfrac{1}{T} = \dfrac{1}{1{,}25\times 10^{-3}} = 800\ \text{Hz}.

Kiểm tra lại: T=1f=1800=1,25×10−3 s=1250 μsT = \dfrac{1}{f} = \dfrac{1}{800} = 1{,}25\times 10^{-3}\ s = 1250\ \mu s, đúng bằng 2,5 ô × 500 µs. Kết quả hợp lí (âm thanh tần số 800 Hz nằm trong vùng tai người nghe được).

Vậy tần số dao động của tín hiệu là f=800 Hzf = 800\ \text{Hz}.

Đáp số

T = 1250 µs = 1,25.10⁻³ s; f = 800 Hz

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.