Sách giáo khoa Vật lí 11

Giải Câu hỏi trang 41 SGK Vật lí 11

Bài 10. Thực hành: Đo tần số của sóng âm   Đã kiểm chéo

Đề bài

Để chỉnh các dây đàn, có thể so sánh âm do đàn phát ra với âm phát ra từ các âm thoa có tần số xác định. Làm thế nào kiểm tra tần số âm được ghi trên âm thoa bằng dụng cụ thí nghiệm?

Lời giải

Phương án kiểm tra: dùng micro nối với dao động kí điện tử (hoặc máy tính/điện thoại có phần mềm ghi dao động âm).

Bước 1 — Tạo và thu âm: Gõ cho âm thoa dao động để nó phát ra âm ổn định. Đặt micro gần âm thoa; micro biến dao động của sóng âm thành tín hiệu điện có cùng tần số với âm.

Bước 2 — Hiện dạng sóng: Đưa tín hiệu từ micro vào dao động kí. Trên màn hình xuất hiện một đường dao động tuần hoàn (gần như hình sin) biểu diễn âm của âm thoa theo thời gian.

Bước 3 — Đo chu kì TT: Chọn thang thời gian (độ chia trục ngang, ví dụ xx mili-giây hoặc micro-giây trên mỗi ô). Đếm số ô ngang nn ứng với một chu kì (khoảng cách giữa hai đỉnh liên tiếp của dạng sóng). Chu kì của âm là:
T=n⋅xT = n \cdot x

Bước 4 — Tính tần số: Tần số âm do âm thoa phát ra được xác định từ chu kì:
f=1Tf = \dfrac{1}{T}

Bước 5 — So sánh: Đối chiếu giá trị ff đo được với tần số in trên thân âm thoa. Nên lặp lại phép đo vài lần rồi lấy giá trị trung bình để giảm sai số; nếu ff đo được phù hợp (sai lệch nhỏ) với số ghi trên âm thoa thì kết luận tần số ghi trên âm thoa là đúng.

*Lưu ý:* có thể thay dao động kí bằng phần mềm phân tích âm trên máy tính/điện thoại — phần mềm sẽ trực tiếp cho dạng sóng (để đo TT) hoặc hiển thị luôn tần số ff để đối chiếu.

Đáp số

Dùng micro + dao động kí: đo chu kì T=n⋅xT = n\cdot x rồi tính f=1/Tf = 1/T, so sánh với tần số ghi trên âm thoa

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.