Giải Hoạt động trang 15 SGK Vật lí 10
Đề bài
Em hãy quan sát một số hình ảnh về các thí nghiệm trong Hình 2.7 và dự đoán có những nguy cơ cháy nổ nào có thể xảy ra trong phòng thực hành.
Hình 2.7 gồm ba ảnh chụp các tình huống thực hiện thí nghiệm trong phòng thực hành.
a) Một bộ thí nghiệm mạch điện đặt trong khay, có nhiều kẹp điện (kẹp cá sấu) màu đỏ và đen nối dây để các kẹp điện gần nhau (nguy cơ chập, phóng tia lửa điện).
b) Một mạch điện lắp trên bảng cắm (breadboard) đang hoạt động (có đèn LED sáng) đặt ngay cạnh một lọ chất lỏng dễ cháy (cồn) để hở — tức để chất dễ cháy gần thí nghiệm mạch điện.
c) Một tay người không đeo găng tay cao su chịu nhiệt đang cầm, thao tác với dụng cụ đun nóng (bình cầu, đèn cồn) khi làm thí nghiệm với nhiệt độ cao, bên cạnh có cốc thủy tinh đựng nước.
Lời giải
Dự đoán các nguy cơ cháy, nổ trong phòng thực hành (Hình 2.7)
Quan sát ba tình huống thí nghiệm, ta thấy mỗi hình đều tiềm ẩn nguy cơ gây cháy, nổ:
a) Bộ thí nghiệm mạch điện có nhiều kẹp điện (kẹp cá sấu) đặt gần nhau:
- Các kẹp điện mang cực khác dấu để trần và đặt sát nhau nên dây dẫn, kẹp dễ chạm vào nhau gây chập mạch (đoản mạch).
- Khi chập mạch, cường độ dòng điện tăng đột ngột, dây dẫn và thiết bị tỏa nhiệt lớn → có thể làm nóng chảy, cháy vỏ dây, thiết bị.
- Chập mạch còn phóng ra tia lửa điện, có thể làm bắt cháy các vật liệu dễ cháy ở xung quanh (giấy, vải, hóa chất).
b) Lọ cồn (chất lỏng dễ cháy) để hở ngay cạnh mạch điện đang hoạt động:
- Cồn dễ bay hơi, tạo thành hỗn hợp hơi cồn – không khí dễ cháy, nổ ngay trên miệng lọ và quanh đó.
- Mạch điện đang hoạt động có thể phát sinh tia lửa điện hoặc dây dẫn bị nóng → bắt cháy hơi cồn, gây cháy và có thể gây nổ.
- Nếu lọ cồn bị va đổ, cồn lỏng lan ra gặp nguồn nhiệt hoặc tia lửa → cháy lan nhanh trên mặt bàn thí nghiệm.
c) Tay không đeo găng tay cao su chịu nhiệt khi thao tác với đèn cồn và bình cầu đang đun nóng:
- Đèn cồn là ngọn lửa hở, dụng cụ và chất lỏng ở nhiệt độ cao; tay trần tiếp xúc trực tiếp dễ bị bỏng.
- Khi bị bỏng hoặc thao tác không cẩn thận, người làm có thể giật tay làm đổ đèn cồn đang cháy → lửa và cồn lỏng lan ra, bắt cháy dụng cụ, tài liệu xung quanh gây cháy lan.
- Bình cầu thủy tinh đang nóng nếu va chạm mạnh có thể vỡ, làm chất lỏng nóng bắn ra, gặp ngọn lửa gây cháy, nổ cục bộ.
Kết luận: Các nguy cơ cháy, nổ trong phòng thực hành gồm: chập mạch điện sinh nhiệt và tia lửa điện làm cháy dây dẫn, thiết bị; tia lửa điện (hoặc nhiệt) gặp hơi cồn dễ cháy gây cháy, nổ; và ngọn lửa hở của đèn cồn, dụng cụ đun nóng bị đổ, vỡ gây cháy lan, bỏng. Vì vậy cần để các mối nối, kẹp điện cách xa nhau; đậy kín và để xa chất dễ cháy khỏi nguồn điện, nguồn nhiệt; đeo găng tay chịu nhiệt và thao tác cẩn thận với đèn cồn, dụng cụ nóng.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.