Sách giáo khoa Vật lí 10

Giải Câu hỏi trang 15 SGK Vật lí 10

Bài 2. Các quy tắc an toàn trong phòng thực hành Vật lí   Đã kiểm chéo

Đề bài

Điều chỉnh vị trí của kim đo, chọn thang đo và cắm các dây đo trên đồng hồ đa năng (Hình 2.6) để đo hiệu điện thế, cường độ dòng điện và điện trở như thế nào?

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 15 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 2.6 gồm hai loại đồng hồ đo điện đa năng.

a) Đồng hồ đo điện đa năng kim khung quay: mặt trước có thang đo hình cung với kim chỉ thị, núm xoay tròn ở giữa để chọn thang đo, các vùng thang ghi V (AC/DC), A (AC/DC), Ω với các giá trị như 10, 50, 250, 1000 (V), và các chốt cắm dây đo (+ và −, COM).

b) Đồng hồ đo điện đa năng hiện số: màn hình LCD hiển thị số (đang hiện 0.00), núm xoay tròn chọn thang đo chia theo các vùng V~ (xoay chiều), V⎓ (một chiều), A~, A⎓, Ω, điện dung (F), kiểm tra diode/thông mạch; phía dưới có các lỗ cắm dây đo ghi 10A, mACx, VΩ+, COM; hai dây đo màu đỏ và đen cắm vào các lỗ này.

Lời giải

Để sử dụng đồng hồ đo điện đa năng (Hình 2.6) đo các đại lượng điện, ta thực hiện theo các bước và quy tắc sau:

a) Điều chỉnh vị trí kim đo (với đồng hồ kim khung quay)

Trước khi đo, vặn núm chỉnh để đưa kim về đúng vạch số 0 ở bên trái thang đo (hiệu chỉnh điểm 0). Khi đo điện trở, cần chập hai đầu dây đo lại với nhau rồi vặn núm chỉnh 0Ω để kim chỉ đúng vạch 0 của thang Ω (nằm ở bên phải). Với đồng hồ hiện số thì không cần chỉnh kim, chỉ cần màn hình LCD hiển thị 0.00 khi chưa đo.

b) Chọn thang đo bằng núm xoay

Xoay núm ở giữa về đúng vùng đại lượng cần đo và chọn thang đo lớn hơn giá trị ước lượng cần đo, cụ thể:
- Đo hiệu điện thế một chiều: xoay núm về vùng V⎓ (DCV).
- Đo hiệu điện thế xoay chiều: xoay núm về vùng V~ (ACV).
- Đo cường độ dòng điện một chiều: xoay núm về vùng A⎓ (DCA) (dùng mA hoặc 10A tùy độ lớn dòng điện).
- Đo điện trở: xoay núm về vùng Ω.

Lưu ý chọn thang đo có giới hạn đo (ví dụ 10, 50, 250, 1000 V) lớn hơn và gần nhất với giá trị cần đo; nếu chưa ước lượng được thì chọn thang lớn nhất rồi giảm dần.

c) Cắm các dây đo (que đo)

- Dây đo màu đen luôn cắm vào lỗ chung COM (cực −).
- Dây đo màu đỏ cắm vào lỗ VΩ+ (cực +) khi đo hiệu điện thế và điện trở.
- Khi đo cường độ dòng điện nhỏ (cỡ mA), dây đỏ cắm vào lỗ mACx; khi đo dòng điện lớn, cắm dây đỏ vào lỗ 10A.

d) Cách mắc đồng hồ vào mạch

- Đo hiệu điện thế: mắc đồng hồ song song với đoạn mạch (hoặc hai cực nguồn) cần đo.
- Đo cường độ dòng điện: mắc đồng hồ nối tiếp với đoạn mạch để dòng điện chạy qua đồng hồ.
- Đo điện trở: ngắt điện (linh kiện không có dòng điện chạy qua), mắc hai que đo vào hai đầu điện trở.

Khi đo đại lượng một chiều phải cắm que đỏ (+) vào cực dương, que đen (−) vào cực âm để kim không bị lệch ngược.

Đáp số

Chỉnh kim về vạch 0 (và chỉnh 0Ω khi đo điện trở); đồng hồ số hiển thị 0.00Xoay núm chọn đúng vùng và thang đo lớn hơn giá trị cần đo: V⎓/V~ (đo U), A⎓/A~ (đo I), Ω (đo R)Dây đen cắm COM; dây đỏ cắm VΩ+ khi đo U, R và cắm mACx hoặc 10A khi đo IMắc song song khi đo U, nối tiếp khi đo I, ngắt điện khi đo R

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.