Sách giáo khoa Vật lí 10

Giải Hoạt động trang 35 SGK Vật lí 10

Bài 7. Đồ thị độ dịch chuyển – thời gian   Đã kiểm chéo

Đề bài

Hãy vẽ đồ thị độ dịch chuyển – thời gian trong chuyển động của bạn A nêu ở trên theo trình tự sau đây:

1. Lập bảng ghi số liệu vào vở.

| Độ dịch chuyển (m) | 0 | 200 | 400 | 600 | 800 | 1 000 | 800 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Thời gian (s) | 0 | 50 | 100 | 150 | 200 | 250 | 300 |

2. Vẽ đồ thị: trên trục tung (trục độ dịch chuyển) 1 cm ứng với 200 m; trên trục hoành (trục thời gian) 1 cm ứng với 50 s.

Lời giải

1. Lập bảng số liệu

Ghi lại bảng số liệu chuyển động của bạn A vào vở (độ dịch chuyển dd ứng với thời gian tt):

| Độ dịch chuyển dd (m) | 0 | 200 | 400 | 600 | 800 | 1 000 | 800 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Thời gian tt (s) | 0 | 50 | 100 | 150 | 200 | 250 | 300 |

2. Vẽ đồ thị độ dịch chuyển – thời gian

a) *Chọn tỉ xích theo đầu bài:*
- Trục hoành (trục thời gian tt): 1 cm1\,\text{cm} ứng với 50 s50\,\text{s}.
- Trục tung (trục độ dịch chuyển dd): 1 cm1\,\text{cm} ứng với 200 m200\,\text{m}.

b) *Xác định các điểm biểu diễn.* Mỗi cặp số liệu (t; d)(t;\,d) cho một điểm. Dựa vào tỉ xích trên, vị trí các điểm (tính theo cm kể từ gốc O) là:

| Điểm | tt (s) | dd (m) | Hoành độ (cm) | Tung độ (cm) |
|---|---|---|---|---|
| O | 0 | 0 | 0 | 0 |
| A | 50 | 200 | 1 | 1 |
| B | 100 | 400 | 2 | 2 |
| C | 150 | 600 | 3 | 3 |
| D | 200 | 800 | 4 | 4 |
| E | 250 | 1 000 | 5 | 5 |
| F | 300 | 800 | 6 | 4 |

c) *Nối các điểm.* Chấm các điểm O, A, B, C, D, E, F lên hệ trục rồi nối lại, ta được đồ thị gồm hai đoạn thẳng:

- Đoạn O → E (từ t=0t=0 đến t=250 st=250\,\text{s}): là một đường thẳng đi lên, các điểm O, A, B, C, D, E thẳng hàng. Cứ sau mỗi 50 s50\,\text{s} độ dịch chuyển tăng đều 200 m200\,\text{m} ⇒\Rightarrow bạn A chuyển động thẳng đều theo một chiều.

Vận tốc trên đoạn này: v1=ΔdΔt=1 000−0250−0=4 m/s.v_1=\dfrac{\Delta d}{\Delta t}=\dfrac{1\,000-0}{250-0}=4\ \text{m/s}.

- Đoạn E → F (từ t=250 st=250\,\text{s} đến t=300 st=300\,\text{s}): là đường thẳng đi xuống, độ dịch chuyển giảm từ 1 000 m1\,000\,\text{m} về 800 m800\,\text{m} ⇒\Rightarrow bạn A quay ngược trở lại.

Vận tốc trên đoạn này: v2=800−1 000300−250=−20050=−4 m/sv_2=\dfrac{800-1\,000}{300-250}=\dfrac{-200}{50}=-4\ \text{m/s} (dấu trừ cho biết chuyển động ngược chiều dương).

Nhận xét (kiểm tra lại): Đồ thị độ dịch chuyển – thời gian của bạn A là đường gấp khúc gồm hai đoạn thẳng. Độ dốc (hệ số góc) của mỗi đoạn thẳng cho biết vận tốc: đoạn đi lên có độ dốc dương (4 m/s4\,\text{m/s}) ứng với chuyển động thẳng đều về phía trước; đoạn đi xuống có độ dốc âm (−4 m/s-4\,\text{m/s}) ứng với lúc quay lại. Kết quả phù hợp với bảng số liệu đã cho.

Đáp số

Đồ thị là đường gấp khúc gồm hai đoạn thẳng qua các điểm (0;0), (50;200), (100;400), (150;600), (200;800), (250;1000), (300;800)Đoạn 0–250 s: thẳng đều, v1=4v_1 = 4 m/sĐoạn 250–300 s: quay lại, v2=−4v_2 = -4 m/s

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.