Giải Thử thách nhỏ 2 trang 84 SGK Toán 9
Đề bài
Nếu các hình chữ nhật có chung một đường chéo (ví dụ như hai hình chữ nhật $ABCD$ và $AECF$ trong Hình 9.36) thì các đỉnh của chúng có cùng nằm trên một đường tròn không?
Mô tả hình bằng lời
Hình 9.36: Hai hình chữ nhật $ABCD$ (màu xanh) và $AECF$ (màu đỏ) có chung đường chéo $AC$ nằm ngang. Đỉnh $B$ ở phía trên bên trái, $E$ ở phía trên bên phải, $F$ ở phía dưới bên trái, $D$ ở phía dưới bên phải; các góc tại $B$, $E$, $F$, $D$ đều là góc vuông.
Lời giải
Có. Tất cả các đỉnh của hai hình chữ nhật đều nằm trên cùng một đường tròn — đó là đường tròn đường kính $AC$ (tâm là trung điểm $O$ của $AC$).
Lập luận:
Gọi $O$ là trung điểm của đường chéo chung $AC$.
a) Xét hình chữ nhật $ABCD$:
- Vì $\widehat{ABC} = 90^\circ$ nên tam giác $ABC$ vuông tại $B$. Trong tam giác vuông, đường trung tuyến ứng với cạnh huyền bằng nửa cạnh huyền, do đó $OB = \dfrac{AC}{2}$.
- Tương tự, $\widehat{ADC} = 90^\circ$ nên tam giác $ADC$ vuông tại $D$, suy ra $OD = \dfrac{AC}{2}$.
Vậy $OA = OB = OC = OD = \dfrac{AC}{2}$, tức bốn đỉnh $A, B, C, D$ cùng nằm trên đường tròn tâm $O$, bán kính $\dfrac{AC}{2}$ (đường tròn đường kính $AC$).
b) Xét hình chữ nhật $AECF$ (cũng có đường chéo $AC$):
- Vì $\widehat{AEC} = 90^\circ$ nên tam giác $AEC$ vuông tại $E$, suy ra $OE = \dfrac{AC}{2}$.
- Vì $\widehat{AFC} = 90^\circ$ nên tam giác $AFC$ vuông tại $F$, suy ra $OF = \dfrac{AC}{2}$.
Vậy $OA = OE = OC = OF = \dfrac{AC}{2}$, tức bốn đỉnh $A, E, C, F$ cũng nằm trên chính đường tròn đường kính $AC$ ở trên.
Kết luận: Hai hình chữ nhật có chung đường chéo $AC$ nên cả $6$ đỉnh $A, B, C, D, E, F$ đều cách trung điểm $O$ của $AC$ một khoảng bằng $\dfrac{AC}{2}$. Do đó các đỉnh của chúng cùng nằm trên một đường tròn (đường tròn đường kính $AC$, tâm $O$).
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.