Sách giáo khoa Toán 12 Tập hai

Giải Luyện tập 1 trang 55 SGK Toán 12

Bài 17. Phương trình mặt cầu   Đã kiểm chéo

Đề bài

Trong không gian OxyzOxyz, cho mặt cầu (S)(S) có phương trình
(x+2)2+y2+(z+12)2=94(x+2)^2 + y^2 + \left(z+\dfrac{1}{2}\right)^2 = \dfrac{9}{4}.

a) Xác định tâm và bán kính của (S)(S).

b) Hỏi điểm M(2;0;1)M(2; 0; 1) nằm trong, nằm ngoài hay thuộc mặt cầu (S)(S)?

Lời giải

a) Xác định tâm và bán kính

Phương trình mặt cầu (S)(S) có dạng chính tắc (x−a)2+(y−b)2+(z−c)2=R2(x-a)^2+(y-b)^2+(z-c)^2=R^2.

Viết lại: (x−(−2))2+(y−0)2+(z−(−12))2=(32)2(x-(-2))^2+(y-0)^2+\left(z-\left(-\dfrac{1}{2}\right)\right)^2=\left(\dfrac{3}{2}\right)^2.

Suy ra mặt cầu (S)(S) có tâm I(−2; 0; −12)I\left(-2;\,0;\,-\dfrac{1}{2}\right) và bán kính R=32R=\dfrac{3}{2}.

b) Xét vị trí của điểm M(2;0;1)M(2;0;1)

Tính khoảng cách từ MM đến tâm II:
IM=(2−(−2))2+(0−0)2+(1−(−12))2=42+02+(32)2.IM=\sqrt{\big(2-(-2)\big)^2+(0-0)^2+\left(1-\left(-\dfrac{1}{2}\right)\right)^2}=\sqrt{4^2+0^2+\left(\dfrac{3}{2}\right)^2}.
IM=16+94=734=732≈4,27.IM=\sqrt{16+\dfrac{9}{4}}=\sqrt{\dfrac{73}{4}}=\dfrac{\sqrt{73}}{2}\approx 4{,}27.

So sánh với bán kính R=32=1,5R=\dfrac{3}{2}=1{,}5:
IM=732>32=R.IM=\dfrac{\sqrt{73}}{2}>\dfrac{3}{2}=R.

Vì IM>RIM>R nên điểm MM nằm ngoài mặt cầu (S)(S).

Đáp số

Tâm I(−2;0;−0,5)I(-2; 0; -0,5), bán kính R=1,5R = 1,5IM=732≈4,27>RIM = \dfrac{\sqrt{73}}{2} \approx 4,27 > R nên MM nằm ngoài mặt cầu

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.