Sách giáo khoa Toán 12 Tập hai

Giải Hoạt động trang 54 SGK Toán 12

Bài 17. Phương trình mặt cầu   Đã kiểm chéo

Đề bài

Tìm phương trình mặt cầu biết tâm và bán kính
Trong không gian OxyzOxyz, cho mặt cầu (S)(S) tâm I(a;b;c)I(a; b; c) bán kính RR (H.5.41). Khi đó, một điểm M(x;y;z)M(x; y; z) thuộc mặt cầu (S)(S) khi và chỉ khi toạ độ của nó thoả mãn điều kiện gì?

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 54 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 5.41: Hệ trục toạ độ OxyzOxyz với các trục Ox,Oy,OzOx, Oy, Oz. Một mặt cầu tâm II, bán kính RR; tâm II có toạ độ (a;b;c)(a; b; c) (các đoạn aa trên trục xx, bb trên trục yy, cc trên trục zz được biểu thị bằng nét đứt). Điểm M(x;y;z)M(x; y; z) nằm trên mặt cầu, đoạn IM=RIM = R.

Lời giải

Điều kiện để điểm MM thuộc mặt cầu (S)(S):

Theo định nghĩa, mặt cầu (S)(S) tâm I(a;b;c)I(a; b; c) bán kính RR là tập hợp tất cả các điểm MM trong không gian cách tâm II một khoảng không đổi bằng RR.

Do đó, điểm M(x;y;z)M(x; y; z) thuộc mặt cầu (S)(S) khi và chỉ khi:

IM=R.IM = R.

Mà độ dài đoạn IMIM được tính theo công thức khoảng cách giữa hai điểm trong không gian OxyzOxyz:

IM=(x−a)2+(y−b)2+(z−c)2.IM = \sqrt{(x-a)^2 + (y-b)^2 + (z-c)^2}.

Vậy điều kiện IM=RIM = R trở thành:

(x−a)2+(y−b)2+(z−c)2=R.\sqrt{(x-a)^2 + (y-b)^2 + (z-c)^2} = R.

Vì R>0R > 0, bình phương hai vế (hai vế đều không âm) ta được:

(x−a)2+(y−b)2+(z−c)2=R2.(x-a)^2 + (y-b)^2 + (z-c)^2 = R^2.

Đây chính là điều kiện cần và đủ để toạ độ điểm M(x;y;z)M(x; y; z) thoả mãn, tức là phương trình của mặt cầu (S)(S).

Đáp số

M∈(S)⇔(x−a)2+(y−b)2+(z−c)2=R2M \in (S) \Leftrightarrow (x-a)^2 + (y-b)^2 + (z-c)^2 = R^2

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.