Sách giáo khoa Toán 12 Tập hai

Giải Luyện tập 1 trang 51 SGK Toán 12

Bài 16. Công thức tính góc trong không gian   Đã kiểm chéo

Đề bài

Trong không gian OxyzOxyz, tính góc giữa trục OzOz và đường thẳng
Δ:x−31=y+12=z−1−2.\Delta : \dfrac{x-3}{1} = \dfrac{y+1}{2} = \dfrac{z-1}{-2}.

Lời giải

Bước 1. Xác định vectơ chỉ phương.

Đường thẳng Δ:x−31=y+12=z−1−2\Delta:\dfrac{x-3}{1}=\dfrac{y+1}{2}=\dfrac{z-1}{-2} có vectơ chỉ phương
u⃗=(1;2;−2).\vec{u}=(1;2;-2).

Trục OzOz có vectơ chỉ phương là k⃗=(0;0;1).\vec{k}=(0;0;1).

Bước 2. Áp dụng công thức tính góc giữa hai đường thẳng.

Gọi φ\varphi là góc giữa trục OzOz và đường thẳng Δ\Delta. Ta có
cos⁡φ=∣u⃗⋅k⃗∣∣u⃗∣⋅∣k⃗∣.\cos\varphi=\dfrac{\left|\vec{u}\cdot\vec{k}\right|}{\left|\vec{u}\right|\cdot\left|\vec{k}\right|}.

Bước 3. Tính các đại lượng.

u⃗⋅k⃗=1⋅0+2⋅0+(−2)⋅1=−2.\vec{u}\cdot\vec{k}=1\cdot0+2\cdot0+(-2)\cdot1=-2.
∣u⃗∣=12+22+(−2)2=9=3,∣k⃗∣=1.\left|\vec{u}\right|=\sqrt{1^2+2^2+(-2)^2}=\sqrt{9}=3,\qquad \left|\vec{k}\right|=1.

Suy ra
cos⁡φ=∣−2∣3⋅1=23.\cos\varphi=\dfrac{\left|-2\right|}{3\cdot1}=\dfrac{2}{3}.

Bước 4. Kết luận.

φ=arccos⁡23≈48∘11′.\varphi=\arccos\dfrac{2}{3}\approx 48^\circ11'.

Kiểm tra lại: cos⁡48∘11′≈0,667≈23\cos 48^\circ11'\approx 0{,}667\approx\dfrac{2}{3} (đúng). Vì cos⁡φ=23>0\cos\varphi=\dfrac{2}{3}>0 nên 0∘<φ<90∘0^\circ<\varphi<90^\circ, phù hợp với định nghĩa góc giữa hai đường thẳng.

Vậy góc giữa trục OzOz và đường thẳng Δ\Delta là φ=arccos⁡23≈48∘11′.\varphi=\arccos\dfrac{2}{3}\approx 48^\circ11'.

Đáp số

φ=arccos⁡23≈48∘11′\varphi=\arccos\dfrac{2}{3}\approx 48^\circ11' (tức cos⁡φ=23\cos\varphi=\dfrac{2}{3})

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.