Sách giáo khoa Toán 12 Tập một

Giải Bài 1.40 trang 43 SGK Toán 12

Bài tập cuối chương I   Đã kiểm chéo

Đề bài

Xét chiều biến thiên và tìm các cực trị (nếu có) của các hàm số sau:

a) y=x3−3x2+3x−1y=x^3-3x^2+3x-1;

b) y=x4−2x2−1y=x^4-2x^2-1;

c) y=2x−13x+1y=\dfrac{2x-1}{3x+1};

d) y=x2+2x+2x+1y=\dfrac{x^2+2x+2}{x+1}.

Lời giải

## a) y=x3−3x2+3x−1y=x^3-3x^2+3x-1

Tập xác định: D=RD=\mathbb{R}.

Ta có y′=3x2−6x+3=3(x−1)2≥0y'=3x^2-6x+3=3(x-1)^2\ge 0 với mọi x∈Rx\in\mathbb{R}; dấu bằng chỉ xảy ra tại x=1x=1.

Vì y′≥0y'\ge 0 với mọi xx và y′=0y'=0 chỉ tại một điểm nên hàm số đồng biến trên R\mathbb{R}.

Do y′y' không đổi dấu khi qua x=1x=1 nên hàm số không có cực trị.

##

b) y=x4−2x2−1y=x^4-2x^2-1

Tập xác định: D=RD=\mathbb{R}.

Ta có y′=4x3−4x=4x(x−1)(x+1)y'=4x^3-4x=4x(x-1)(x+1); y′=0⇔x=−1, x=0, x=1\quad y'=0\Leftrightarrow x=-1,\ x=0,\ x=1.

Bảng biến thiên:

| xx | −∞-\infty | | −1-1 | | 00 | | 11 | | +∞+\infty |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| y′y' | | −- | 00 | ++ | 00 | −- | 00 | ++ | |
| yy | +∞+\infty | ↘\searrow | −2-2 | ↗\nearrow | −1-1 | ↘\searrow | −2-2 | ↗\nearrow | +∞+\infty |

Vậy hàm số nghịch biến trên các khoảng (−∞;−1)(-\infty;-1) và (0;1)(0;1); đồng biến trên các khoảng (−1;0)(-1;0) và (1;+∞)(1;+\infty).

Hàm số đạt cực tiểu tại x=−1x=-1 và x=1x=1, giá trị cực tiểu yCT=y(±1)=−2y_{CT}=y(\pm 1)=-2; đạt cực đại tại x=0x=0, giá trị cực đại yCĐ=y(0)=−1y_{CĐ}=y(0)=-1.

##

c) y=2x−13x+1y=\dfrac{2x-1}{3x+1}

Tập xác định: D=R∖{−13}D=\mathbb{R}\setminus\left\{-\dfrac{1}{3}\right\}.

Ta có
y′=2(3x+1)−3(2x−1)(3x+1)2=5(3x+1)2>0 với mọi x≠−13.y'=\dfrac{2(3x+1)-3(2x-1)}{(3x+1)^2}=\dfrac{5}{(3x+1)^2}>0 \text{ với mọi } x\ne -\dfrac{1}{3}.

Vậy hàm số đồng biến trên mỗi khoảng (−∞;−13)\left(-\infty;-\dfrac{1}{3}\right) và (−13;+∞)\left(-\dfrac{1}{3};+\infty\right); hàm số không có cực trị.

##

d) y=x2+2x+2x+1y=\dfrac{x^2+2x+2}{x+1}

Tập xác định: D=R∖{−1}D=\mathbb{R}\setminus\{-1\}.

Ta có
y′=(2x+2)(x+1)−(x2+2x+2)(x+1)2=x2+2x(x+1)2=x(x+2)(x+1)2;y'=\dfrac{(2x+2)(x+1)-(x^2+2x+2)}{(x+1)^2}=\dfrac{x^2+2x}{(x+1)^2}=\dfrac{x(x+2)}{(x+1)^2};
y′=0⇔x=−2 hoặc x=0.y'=0\Leftrightarrow x=-2 \text{ hoặc } x=0.

Bảng biến thiên (chú ý x=−1∉Dx=-1\notin D):

| xx | −∞-\infty | | −2-2 | | −1-1 | | 00 | | +∞+\infty |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| y′y' | | ++ | 00 | −- | ∥\parallel | −- | 00 | ++ | |
| yy | | ↗\nearrow | −2-2 | ↘\searrow | ∥\parallel | ↘\searrow | 22 | ↗\nearrow | |

Vậy hàm số đồng biến trên các khoảng (−∞;−2)(-\infty;-2) và (0;+∞)(0;+\infty); nghịch biến trên các khoảng (−2;−1)(-2;-1) và (−1;0)(-1;0).

Hàm số đạt cực đại tại x=−2x=-2, giá trị cực đại yCĐ=y(−2)=4−4+2−2+1=−2y_{CĐ}=y(-2)=\dfrac{4-4+2}{-2+1}=-2; đạt cực tiểu tại x=0x=0, giá trị cực tiểu yCT=y(0)=21=2y_{CT}=y(0)=\dfrac{2}{1}=2.

Đáp số

a) Đồng biến trên R\mathbb{R}; không có cực trị.b) Nghịch biến trên (−∞;−1)(-\infty;-1) và (0;1)(0;1); đồng biến trên (−1;0)(-1;0) và (1;+∞)(1;+\infty). Cực tiểu yCT=−2y_{CT}=-2 tại x=±1x=\pm 1; cực đại yCĐ=−1y_{CĐ}=-1 tại x=0x=0.c) Đồng biến trên (−∞;−13)\left(-\infty;-\dfrac{1}{3}\right) và (−13;+∞)\left(-\dfrac{1}{3};+\infty\right); không có cực trị.d) Đồng biến trên (−∞;−2)(-\infty;-2) và (0;+∞)(0;+\infty); nghịch biến trên (−2;−1)(-2;-1) và (−1;0)(-1;0). Cực đại yCĐ=−2y_{CĐ}=-2 tại x=−2x=-2; cực tiểu yCT=2y_{CT}=2 tại x=0x=0.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.