Sách giáo khoa Toán 12 Tập một

Giải Bài 1.41 trang 44 SGK Toán 12

Bài tập cuối chương I   Đã kiểm chéo

Đề bài

Tìm giá trị lớn nhất và giá trị nhỏ nhất (nếu có) của các hàm số sau:

a) y=2x+13x−2y = \dfrac{2x+1}{3x-2} trên nửa khoảng [2;+∞)[2;+\infty);

b) y=2−x2y = \sqrt{2-x^2}.

Lời giải

## a) y=2x+13x−2y = \dfrac{2x+1}{3x-2} trên nửa khoảng [2;+∞)[2;+\infty)

Xét tính đơn điệu: Với x∈[2;+∞)x \in [2;+\infty) ta có 3x−2≠03x-2 \neq 0. Đạo hàm:
y′=(2x+1)′(3x−2)−(2x+1)(3x−2)′(3x−2)2=2(3x−2)−3(2x+1)(3x−2)2=6x−4−6x−3(3x−2)2=−7(3x−2)2.y' = \frac{(2x+1)'(3x-2) - (2x+1)(3x-2)'}{(3x-2)^2} = \frac{2(3x-2) - 3(2x+1)}{(3x-2)^2} = \frac{6x-4-6x-3}{(3x-2)^2} = \frac{-7}{(3x-2)^2}.

Vì (3x−2)2>0(3x-2)^2 > 0 nên y′<0y' < 0 với mọi x∈[2;+∞)x \in [2;+\infty). Do đó hàm số nghịch biến trên [2;+∞)[2;+\infty).

Bảng biến thiên:

| xx | 22 | | +∞+\infty |
|---|---|---|---|
| y′y' | | −- | |
| yy | 54\dfrac{5}{4} | ↘\searrow | 23\dfrac{2}{3} |

Tại x=2x = 2:   y=2⋅2+13⋅2−2=54.\;y = \dfrac{2\cdot 2 + 1}{3\cdot 2 - 2} = \dfrac{5}{4}.

Khi x→+∞x \to +\infty:   y=2x+13x−2→23\;y = \dfrac{2x+1}{3x-2} \to \dfrac{2}{3} (nhưng không đạt được).

Vì hàm số nghịch biến trên [2;+∞)[2;+\infty) nên:
- Giá trị lớn nhất đạt được tại đầu mút x=2x = 2:
max⁡[2;+∞)y=y(2)=54=1,25.\max_{[2;+\infty)} y = y(2) = \frac{5}{4} = 1{,}25.
- Hàm số giảm dần về 23\dfrac{2}{3} nhưng không đạt giá trị này, nên không có giá trị nhỏ nhất trên [2;+∞)[2;+\infty).

##

b) y=2−x2y = \sqrt{2-x^2}

Tập xác định: Điều kiện 2−x2≥0⇔−2≤x≤22 - x^2 \ge 0 \Leftrightarrow -\sqrt{2} \le x \le \sqrt{2}. Vậy D=[−2;2]D = [-\sqrt{2};\sqrt{2}].

Đạo hàm: Với x∈(−2;2)x \in (-\sqrt{2};\sqrt{2}):
y′=(2−x2)′22−x2=−2x22−x2=−x2−x2.y' = \frac{(2-x^2)'}{2\sqrt{2-x^2}} = \frac{-2x}{2\sqrt{2-x^2}} = \frac{-x}{\sqrt{2-x^2}}.

y′=0⇔x=0y' = 0 \Leftrightarrow x = 0. Ta thấy y′>0y' > 0 khi x<0x < 0 và y′<0y' < 0 khi x>0x > 0.

Bảng biến thiên:

| xx | −2-\sqrt{2} | | 00 | | 2\sqrt{2} |
|---|---|---|---|---|---|
| y′y' | | ++ | 00 | −- | |
| yy | 00 | ↗\nearrow | 2\sqrt{2} | ↘\searrow | 00 |

Tính các giá trị:
- Tại x=0x = 0:   y=2−0=2.\;y = \sqrt{2 - 0} = \sqrt{2}.
- Tại x=±2x = \pm\sqrt{2}:   y=2−2=0.\;y = \sqrt{2 - 2} = 0.

Vậy:
max⁡Dy=y(0)=2≈1,41;min⁡Dy=y(±2)=0.\max_{D} y = y(0) = \sqrt{2} \approx 1{,}41; \qquad \min_{D} y = y(\pm\sqrt{2}) = 0.

Đáp số

Giá trị lớn nhất bằng 54=1,25\dfrac{5}{4}=1,25 tại x=2x=2; không có giá trị nhỏ nhất.Giá trị lớn nhất bằng 2≈1,41\sqrt{2}\approx 1,41 tại x=0x=0; giá trị nhỏ nhất bằng 00 tại x=±2x=\pm\sqrt{2}.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.