Sách giáo khoa Toán 11 Tập một

Giải Hoạt động 7 trang 15 SGK Toán 11

Bài 2. Công thức lượng giác   Đã kiểm chéo

Đề bài

Nhận biết liên hệ giữa giá trị lượng giác của các góc đối nhau

Xét hai điểm $M$, $N$ trên đường tròn lượng giác xác định bởi hai góc đối nhau (H.1.12a).

a) Có nhận xét gì về vị trí của hai điểm $M$, $N$ đối với hệ trục $Oxy$? Từ đó rút ra liên hệ giữa: $\cos(-\alpha)$ và $\cos\alpha$; $\sin(-\alpha)$ và $\sin\alpha$.

b) Từ kết quả HĐ7a, rút ra liên hệ giữa: $\tan(-\alpha)$ và $\tan\alpha$; $\cot(-\alpha)$ và $\cot\alpha$.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 15 · mở sách.
Mô tả hình bằng lời

Hình 1.12a: Đường tròn lượng giác tâm $O$ trên hệ trục $Oxy$, bán kính cắt trục hoành tại điểm $A$ (phía dương trục $Ox$). Điểm $M$ nằm ở góc phần tư thứ hai (phía trên bên trái), xác định bởi góc $\alpha$ (đo từ $Ox$ ngược chiều kim đồng hồ). Điểm $N$ nằm ở góc phần tư thứ ba (phía dưới bên trái), xác định bởi góc $-\alpha$ (đo từ $Ox$ cùng chiều kim đồng hồ). Hai điểm $M$ và $N$ đối xứng nhau qua trục hoành $Ox$: chúng có cùng hoành độ và tung độ trái dấu (các đường nét đứt chiếu $M$, $N$ xuống trục tung cho thấy chúng đối xứng qua $Ox$).

Lời giải

a) Hai điểm $M$ và $N$ được xác định bởi hai góc đối nhau $\alpha$ và $-\alpha$.

Vì góc $-\alpha$ có cùng độ lớn nhưng ngược chiều với góc $\alpha$ (đo từ tia $Ox$), nên hai điểm $M$ và $N$ đối xứng với nhau qua trục hoành $Ox$.

Do đối xứng qua trục $Ox$:
- Hai điểm có cùng hoành độ: $x_N = x_M$
- Hai điểm có tung độ trái dấu: $y_N = -y_M$

Mà theo định nghĩa giá trị lượng giác, hoành độ của điểm là côsin, tung độ của điểm là sin. Điểm $M$ ứng với góc $\alpha$ nên $x_M = \cos\alpha$, $y_M = \sin\alpha$; điểm $N$ ứng với góc $-\alpha$ nên $x_N = \cos(-\alpha)$, $y_N = \sin(-\alpha)$.

Từ đó suy ra:
$$\cos(-\alpha) = \cos\alpha$$
$$\sin(-\alpha) = -\sin\alpha$$

b) Áp dụng kết quả ở HĐ7a và định nghĩa của tang, côtang:

$$\tan(-\alpha) = \dfrac{\sin(-\alpha)}{\cos(-\alpha)} = \dfrac{-\sin\alpha}{\cos\alpha} = -\tan\alpha$$

$$\cot(-\alpha) = \dfrac{\cos(-\alpha)}{\sin(-\alpha)} = \dfrac{\cos\alpha}{-\sin\alpha} = -\cot\alpha$$

Vậy:
$$\tan(-\alpha) = -\tan\alpha, \qquad \cot(-\alpha) = -\cot\alpha$$

Đáp số

$M$, $N$ đối xứng qua trục $Ox$; $\cos(-\alpha)=\cos\alpha$, $\sin(-\alpha)=-\sin\alpha$$\tan(-\alpha)=-\tan\alpha$, $\cot(-\alpha)=-\cot\alpha$

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.