Sách giáo khoa Toán 11 Tập hai

Giải Bài 7.31 trang 63 SGK Toán 11

Bài 27. Thể tích   Đã kiểm chéo

Đề bài

Cho khối lăng trụ ABC.A′B′C′ABC.A'B'C' có đáy là các tam giác đều cạnh aa, A′A=A′B=A′C=bA'A = A'B = A'C = b. Tính thể tích của khối lăng trụ.

Lời giải

Phân tích giả thiết.

Vì A′A=A′B=A′C=bA'A = A'B = A'C = b nên đỉnh A′A' cách đều ba đỉnh A, B, CA,\,B,\,C của tam giác đáy. Do đó hình chiếu vuông góc HH của A′A' lên mặt phẳng (ABC)(ABC) cách đều A, B, CA,\,B,\,C, tức HH là tâm đường tròn ngoại tiếp tam giác ABCABC. Tam giác ABCABC đều cạnh aa nên HH trùng với trọng tâm của tam giác.

a) Tính chiều cao của khối lăng trụ (đoạn A′HA'H).

Bán kính đường tròn ngoại tiếp tam giác đều cạnh aa là
HA=R=a3⇒HA2=a23.HA = R = \frac{a}{\sqrt{3}} \quad\Rightarrow\quad HA^2 = \frac{a^2}{3}.

Vì A′H⊥(ABC)A'H \perp (ABC) nên tam giác A′HAA'HA vuông tại HH. Áp dụng định lí Py-ta-go:
A′H=A′A2−HA2=b2−a23=3b2−a23.A'H = \sqrt{A'A^2 - HA^2} = \sqrt{b^2 - \frac{a^2}{3}} = \frac{\sqrt{3b^2 - a^2}}{\sqrt{3}}.

(Điều kiện có nghĩa: 3b2>a23b^2 > a^2.)

b) Tính thể tích khối lăng trụ.

Diện tích đáy (tam giác đều cạnh aa):
SABC=a234.S_{ABC} = \frac{a^2\sqrt{3}}{4}.

Khối lăng trụ có chiều cao bằng A′HA'H (khoảng cách giữa hai mặt đáy, chính là độ dài đường cao hạ từ A′A' xuống đáy), nên
V=SABC⋅A′H=a234⋅3b2−a23=a243b2−a2.V = S_{ABC}\cdot A'H = \frac{a^2\sqrt{3}}{4}\cdot \frac{\sqrt{3b^2 - a^2}}{\sqrt{3}} = \frac{a^2}{4}\sqrt{3b^2 - a^2}.

Kiểm tra lại. Với SABC=a234S_{ABC} = \dfrac{a^2\sqrt3}{4} và A′H=b2−a23A'H = \sqrt{b^2-\dfrac{a^2}{3}}, ta có V=a234b2−a23V = \dfrac{a^2\sqrt3}{4}\sqrt{b^2-\dfrac{a^2}{3}}. Đưa 3\sqrt3 vào trong căn: a243(b2−a23)=a243b2−a2\dfrac{a^2}{4}\sqrt{3\left(b^2-\dfrac{a^2}{3}\right)} = \dfrac{a^2}{4}\sqrt{3b^2-a^2}. Kết quả thống nhất.

Kết luận.
V=a243b2−a2.V = \frac{a^2}{4}\sqrt{3b^2 - a^2}.

Đáp số

V=a243b2−a2V = \dfrac{a^2}{4}\sqrt{3b^2 - a^2}

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.