Sách giáo khoa Toán 11 Tập hai

Giải Bài 7.30 trang 63 SGK Toán 11

Bài 27. Thể tích   Đã kiểm chéo

Đề bài

Cho khối chóp đều S.ABCDS.ABCD, đáy có cạnh 6 cm. Tính thể tích của khối chóp đó trong các trường hợp sau:

a) Cạnh bên tạo với mặt đáy một góc bằng 60∘60^\circ;

b) Mặt bên tạo với mặt đáy một góc bằng 45∘45^\circ.

Lời giải

Thiết lập chung. Gọi OO là tâm của đáy hình vuông ABCDABCD (giao hai đường chéo). Vì S.ABCDS.ABCD là khối chóp đều nên SO⊥(ABCD)SO \perp (ABCD) và SOSO là chiều cao của khối chóp.

Đáy là hình vuông cạnh 66 cm nên:
- Diện tích đáy: SABCD=62=36 (cm2)S_{ABCD} = 6^2 = 36\ (\text{cm}^2).
- Đường chéo AC=62AC = 6\sqrt{2}, do đó OA=AC2=32OA = \dfrac{AC}{2} = 3\sqrt{2} (cm).

a) Cạnh bên tạo với mặt đáy góc 60∘60^\circ.

Hình chiếu vuông góc của cạnh bên SASA lên mặt đáy là OAOA, nên góc giữa cạnh bên và mặt đáy là SAO^=60∘\widehat{SAO} = 60^\circ.

Trong tam giác SOASOA vuông tại OO:
SO=OA⋅tan⁡60∘=32⋅3=36 (cm).SO = OA \cdot \tan 60^\circ = 3\sqrt{2}\cdot \sqrt{3} = 3\sqrt{6}\ (\text{cm}).

Thể tích khối chóp:
V=13SABCD⋅SO=13⋅36⋅36=366≈88,18 (cm3).V = \frac{1}{3} S_{ABCD}\cdot SO = \frac{1}{3}\cdot 36 \cdot 3\sqrt{6} = 36\sqrt{6} \approx 88{,}18\ (\text{cm}^3).

b) Mặt bên tạo với mặt đáy góc 45∘45^\circ.

Gọi MM là trung điểm cạnh BCBC. Vì OO là tâm hình vuông nên OM⊥BCOM \perp BC và OM=62=3OM = \dfrac{6}{2} = 3 (cm). Do SO⊥(ABCD)SO \perp (ABCD) nên SM⊥BCSM \perp BC (định lí ba đường vuông góc).

Mặt bên (SBC)(SBC) cắt mặt đáy theo giao tuyến BCBC; cả OMOM và SMSM đều vuông góc với BCBC, nên góc giữa mặt bên và mặt đáy là SMO^=45∘\widehat{SMO} = 45^\circ.

Trong tam giác SOMSOM vuông tại OO:
SO=OM⋅tan⁡45∘=3⋅1=3 (cm).SO = OM \cdot \tan 45^\circ = 3 \cdot 1 = 3\ (\text{cm}).

Thể tích khối chóp:
V=13SABCD⋅SO=13⋅36⋅3=36 (cm3).V = \frac{1}{3} S_{ABCD}\cdot SO = \frac{1}{3}\cdot 36 \cdot 3 = 36\ (\text{cm}^3).

Đáp số

V=366≈88,18V = 36\sqrt{6} \approx 88{,}18 cm³V=36V = 36 cm³

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.