Giải Bài 17 trang 97 SGK Toán 10
Đề bài
Trong đêm, một âm thanh cầu cứu phát ra từ một vị trí trong rừng và đã được hai trạm ghi tín hiệu ở các vị trí , nhận được. Khoảng cách giữa hai trạm là 16 km và trạm ở vị trí nhận được tín hiệu sớm hơn 6 giây so với trạm ở vị trí . Giả sử vận tốc âm thanh là 1 236 km/h. Hãy xác định phạm vi tìm kiếm vị trí phát ra âm thanh đó.
Lời giải
Phân tích. Gọi là vị trí phát ra âm thanh. Vì trạm nhận được tín hiệu sớm hơn trạm là giây nên quãng đường âm truyền tới ngắn hơn tới , tức .
Bước 1. Tính hiệu khoảng cách .
Đổi giây giờ. Với vận tốc âm thanh km/h, hiệu quãng đường là
Hiệu này không đổi và nhỏ hơn khoảng cách km, nên nằm trên một hypebol nhận làm hai tiêu điểm.
Bước 2. Lập phương trình chính tắc của hypebol.
Chọn hệ trục sao cho gốc là trung điểm , trục đi qua . Khi đó hai tiêu điểm là và (lấy ở phía có gần hơn), suy ra .
Theo định nghĩa hypebol: , do đó
Ta có
Vậy phương trình chính tắc của hypebol là
Bước 3. Xác định phạm vi tìm kiếm.
Vì nên gần tiêu điểm hơn, tức thuộc nhánh của hypebol nằm về phía trạm (nhánh ứng với ).
Kết luận. Vị trí phát ra âm thanh nằm trên nhánh (phía trạm ) của hypebol có phương trình
Đó chính là phạm vi cần tìm kiếm.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.