Sách giáo khoa Toán 10 Tập hai

Giải Bài 9 trang 96 SGK Toán 10

Bài tập ôn tập cuối năm   Đã kiểm chéo

Đề bài

Cho hàm số y=f(x)=ax2+bx+cy = f(x) = ax^2 + bx + c với đồ thị là parabol (P)(P) có đỉnh I(52;−14)I\left(\dfrac{5}{2}; -\dfrac{1}{4}\right) và đi qua điểm A(1;2)A(1; 2).

a) Biết rằng phương trình của parabol có thể viết dưới dạng y=a(x−h)2+ky = a(x - h)^2 + k, trong đó I(h;k)I(h; k) là toạ độ đỉnh của parabol. Hãy xác định phương trình của parabol (P)(P) đã cho và vẽ parabol này.

b) Từ parabol (P)(P) đã vẽ ở câu a, hãy cho biết khoảng đồng biến và khoảng nghịch biến của hàm số y=f(x)y = f(x).

c) Giải bất phương trình f(x)≥0f(x) \ge 0.

Lời giải

a) Xác định phương trình parabol (P) và vẽ parabol.

Vì đỉnh của parabol là I(52;−14)I\left(\dfrac{5}{2}; -\dfrac{1}{4}\right) nên h=52h = \dfrac{5}{2}, k=−14k = -\dfrac{1}{4}. Do đó phương trình parabol có dạng:
y=a(x−52)2−14.y = a\left(x - \dfrac{5}{2}\right)^2 - \dfrac{1}{4}.

Parabol đi qua điểm A(1;2)A(1; 2), thay x=1, y=2x = 1,\ y = 2 vào ta được:
2=a(1−52)2−14=a(−32)2−14=94a−14.2 = a\left(1 - \dfrac{5}{2}\right)^2 - \dfrac{1}{4} = a\left(-\dfrac{3}{2}\right)^2 - \dfrac{1}{4} = \dfrac{9}{4}a - \dfrac{1}{4}.

Suy ra 94a=2+14=94\dfrac{9}{4}a = 2 + \dfrac{1}{4} = \dfrac{9}{4}, nên a=1a = 1.

Vậy phương trình của parabol là:
y=(x−52)2−14=x2−5x+6.y = \left(x - \dfrac{5}{2}\right)^2 - \dfrac{1}{4} = x^2 - 5x + 6.

*Kiểm tra:* Tại x=52x = \dfrac{5}{2} thì y=254−252+6=−14y = \dfrac{25}{4} - \dfrac{25}{2} + 6 = -\dfrac{1}{4} (đúng đỉnh); tại x=1x = 1 thì y=1−5+6=2y = 1 - 5 + 6 = 2 (đi qua AA). ✓

Vẽ parabol y=x2−5x+6y = x^2 - 5x + 6:
- Đỉnh I(52;−14)I\left(\dfrac{5}{2}; -\dfrac{1}{4}\right);
- Trục đối xứng là đường thẳng x=52x = \dfrac{5}{2};
- Bề lõm hướng lên trên (vì a=1>0a = 1 > 0);
- Giao với trục OyOy tại điểm (0;6)(0; 6), giao với trục OxOx tại hai điểm (2;0)(2; 0) và (3;0)(3; 0) (cho y=0y = 0).

Vẽ parabol đi qua các điểm trên, nhận đường thẳng x=52x = \dfrac{5}{2} làm trục đối xứng.

b) Khoảng đồng biến và nghịch biến.

Vì a=1>0a = 1 > 0 nên parabol có bề lõm hướng lên, hàm số:
- Nghịch biến trên khoảng (−∞;52)\left(-\infty; \dfrac{5}{2}\right);
- Đồng biến trên khoảng (52;+∞)\left(\dfrac{5}{2}; +\infty\right).

c) Giải bất phương trình f(x)≥0f(x) \ge 0.

Ta có f(x)=x2−5x+6f(x) = x^2 - 5x + 6. Tam thức bậc hai này có hai nghiệm x=2x = 2 và x=3x = 3, hệ số a=1>0a = 1 > 0.

Do đó f(x)≥0f(x) \ge 0 khi xx nằm ngoài khoảng hai nghiệm (kể cả hai nghiệm), tức là:
x≤2hoặcx≥3.x \le 2 \quad \text{hoặc} \quad x \ge 3.

Vậy tập nghiệm của bất phương trình là S=(−∞;2]∪[3;+∞)S = (-\infty; 2] \cup [3; +\infty).

Đáp số

y=x2−5x+6y = x^2 - 5x + 6 (tức y=(x−52)2−14y = \left(x - \dfrac{5}{2}\right)^2 - \dfrac{1}{4})Nghịch biến trên (−∞;52)\left(-\infty; \dfrac{5}{2}\right); đồng biến trên (52;+∞)\left(\dfrac{5}{2}; +\infty\right)x≤2x \le 2 hoặc x≥3x \ge 3, tức S=(−∞;2]∪[3;+∞)S = (-\infty; 2] \cup [3; +\infty)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.