Sách giáo khoa Toán 10 Tập hai

Giải Bài 8 trang 96 SGK Toán 10

Bài tập ôn tập cuối năm   Đã kiểm chéo

Đề bài

a) Biểu diễn miền nghiệm DD của hệ bất phương trình bậc nhất hai ẩn sau:
{x+y≤62x−y≤2x≥0y≥0.\begin{cases} x + y \le 6 \\ 2x - y \le 2 \\ x \ge 0 \\ y \ge 0. \end{cases}

b) Từ kết quả câu a, tìm giá trị lớn nhất và giá trị nhỏ nhất của biểu thức F(x;y)=2x+3yF(x; y) = 2x + 3y trên miền DD.

Lời giải

## a) Biểu diễn miền nghiệm DD

Miền nghiệm DD là giao của các nửa mặt phẳng ứng với từng bất phương trình.

Các đường thẳng giới hạn (vẽ trên cùng một hệ trục OxyOxy):

- d1:x+y=6d_1: x + y = 6 đi qua (6;0)(6; 0) và (0;6)(0; 6).
- d2:2x−y=2d_2: 2x - y = 2 đi qua (1;0)(1; 0) và (0;−2)(0; -2).
- d3:x=0d_3: x = 0 (trục OyOy).
- d4:y=0d_4: y = 0 (trục OxOx).

Xác định nửa mặt phẳng nghiệm (lấy điểm thử, chẳng hạn gốc O(0;0)O(0; 0)):

- Với x+y≤6x + y \le 6: thay OO được 0≤60 \le 6 (đúng) ⇒\Rightarrow lấy nửa mặt phẳng chứa OO (gạch bỏ phần còn lại).
- Với 2x−y≤22x - y \le 2: thay OO được 0≤20 \le 2 (đúng) ⇒\Rightarrow lấy nửa mặt phẳng chứa OO.
- Với x≥0x \ge 0: lấy nửa mặt phẳng bên phải trục OyOy (kể cả trục OyOy).
- Với y≥0y \ge 0: lấy nửa mặt phẳng phía trên trục OxOx (kể cả trục OxOx).

Miền DD (phần không bị gạch bỏ) là một tứ giác với các đỉnh:

- O(0;0)O(0; 0) — giao của x=0x = 0 và y=0y = 0;
- A(1;0)A(1; 0) — giao của 2x−y=22x - y = 2 và y=0y = 0;
- B(83;103)B\left(\dfrac{8}{3}; \dfrac{10}{3}\right) — giao của x+y=6x + y = 6 và 2x−y=22x - y = 2 (cộng hai phương trình: 3x=8⇒x=833x = 8 \Rightarrow x = \dfrac{8}{3}, suy ra y=6−83=103y = 6 - \dfrac{8}{3} = \dfrac{10}{3});
- C(0;6)C(0; 6) — giao của x+y=6x + y = 6 và x=0x = 0.

Miền nghiệm DD là miền tứ giác OABCOABC (kể cả các cạnh), như hình vẽ.

##

b) Tìm GTLN và GTNN của F(x;y)=2x+3yF(x; y) = 2x + 3y trên DD

Vì DD là miền đa giác (miền đóng, bị chặn) nên biểu thức bậc nhất F(x;y)=2x+3yF(x; y) = 2x + 3y đạt GTLN và GTNN tại một trong các đỉnh của DD.

Tính giá trị FF tại bốn đỉnh:

| Đỉnh | F(x;y)=2x+3yF(x; y) = 2x + 3y |
|------|------|
| O(0;0)O(0; 0) | 2⋅0+3⋅0=02\cdot 0 + 3\cdot 0 = 0 |
| A(1;0)A(1; 0) | 2⋅1+3⋅0=22\cdot 1 + 3\cdot 0 = 2 |
| B(83;103)B\left(\dfrac{8}{3}; \dfrac{10}{3}\right) | 2⋅83+3⋅103=163+10=4632\cdot\dfrac{8}{3} + 3\cdot\dfrac{10}{3} = \dfrac{16}{3} + 10 = \dfrac{46}{3} |
| C(0;6)C(0; 6) | 2⋅0+3⋅6=182\cdot 0 + 3\cdot 6 = 18 |

So sánh các giá trị 0, 2, 463≈15,33, 180,\ 2,\ \dfrac{46}{3} \approx 15{,}33,\ 18:

- Giá trị lớn nhất: F=18F = 18, đạt tại đỉnh C(0;6)C(0; 6).
- Giá trị nhỏ nhất: F=0F = 0, đạt tại đỉnh O(0;0)O(0; 0).

Kết luận: max⁡DF=18\max_{D} F = 18 khi (x;y)=(0;6)(x; y) = (0; 6); min⁡DF=0\min_{D} F = 0 khi (x;y)=(0;0)(x; y) = (0; 0).

Đáp số

Miền DD là tứ giác OABCOABC với O(0;0)O(0;0), A(1;0)A(1;0), B(83;103)B\left(\tfrac{8}{3};\tfrac{10}{3}\right), C(0;6)C(0;6)Fmax⁡=18F_{\max}=18 tại (0;6)(0;6); Fmin⁡=0F_{\min}=0 tại (0;0)(0;0)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.