Giải Bài 5.22 trang 89 SGK Toán 10
Đề bài
Lương khởi điểm của 5 sinh viên vừa tốt nghiệp tại một trường đại học (đơn vị triệu đồng) là:
a) Giải thích tại sao nên dùng trung vị để thể hiện mức lương khởi điểm của sinh viên tốt nghiệp từ trường đại học này.
b) Nên dùng khoảng biến thiên hay khoảng tứ phân vị để đo độ phân tán? Vì sao?
Lời giải
Sắp xếp số liệu theo thứ tự không giảm:
a) Nên dùng trung vị để thể hiện mức lương khởi điểm
Số trung bình của mẫu số liệu là:
Mẫu số liệu có (lẻ) nên trung vị là số chính giữa:
Ta thấy trong mẫu có một giá trị nhỏ bất thường (rất thấp so với các giá trị còn lại). Giá trị bất thường này kéo số trung bình xuống thấp, khiến số trung bình không đại diện tốt cho mức lương: thực tế có tới trên sinh viên có lương từ triệu trở lên, cao hơn hẳn số trung bình.
Trung vị không bị ảnh hưởng bởi giá trị bất thường và phản ánh đúng mức lương "tiêu biểu" của nhóm. Vì vậy nên dùng trung vị để thể hiện mức lương khởi điểm.
b) Nên dùng khoảng biến thiên hay khoảng tứ phân vị
*Khoảng biến thiên:*
*Khoảng tứ phân vị:* Trung vị chia mẫu thành hai nửa.
- Nửa dưới:
- Nửa trên:
Vì mẫu số liệu có giá trị bất thường mà khoảng biến thiên lại được tính từ giá trị nhỏ nhất và lớn nhất nên nó chịu ảnh hưởng mạnh của giá trị bất thường, đo độ phân tán không chính xác. Khoảng tứ phân vị chỉ dựa vào số liệu ở giữa nên không bị ảnh hưởng bởi giá trị bất thường. Do đó nên dùng khoảng tứ phân vị để đo độ phân tán.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.