Sách giáo khoa Toán 10 Tập một

Giải Bài 5.21 trang 89 SGK Toán 10

Bài tập cuối chương V   Đã kiểm chéo

Đề bài

Điểm trung bình môn học kì I một số môn học của bạn An là 8; 9; 7; 6; 5; 7; 3. Nếu An được cộng thêm mỗi môn 0,5 điểm chuyên cần thì các số đặc trưng nào sau đây của mẫu số liệu không thay đổi?
A. Số trung bình.
B. Trung vị.
C. Độ lệch chuẩn.
D. Tứ phân vị.

Lời giải

Mẫu số liệu ban đầu: 8; 9; 7; 6; 5; 7; 38;\ 9;\ 7;\ 6;\ 5;\ 7;\ 3.

Khi cộng thêm mỗi môn 0,50,5 điểm, mỗi giá trị đều tăng thêm cùng một lượng c=0,5c = 0,5. Ta xét từng số đặc trưng.

a) Số trung bình (phương án A).
Vì mỗi giá trị tăng thêm 0,50,5 nên tổng tăng thêm 7×0,5=3,57 \times 0,5 = 3,5, do đó số trung bình tăng thêm 0,50,5:
x‾moi=x‾+0,5.\overline{x}_{moi} = \overline{x} + 0,5.
⟹ Số trung bình thay đổi.

b) Trung vị (phương án B).
Khi cộng cùng một số vào tất cả giá trị, trung vị cũng tăng thêm đúng số đó:
Me(moi)=Me+0,5.M_{e(moi)} = M_e + 0,5.
Sắp xếp số liệu: 3; 5; 6; 7; 7; 8; 93;\ 5;\ 6;\ 7;\ 7;\ 8;\ 9, trung vị là 77; sau khi cộng là 7,57,5.
⟹ Trung vị thay đổi.

c) Độ lệch chuẩn (phương án C).
Độ lệch chuẩn đo độ phân tán của mẫu số liệu quanh số trung bình. Khi mọi giá trị và số trung bình cùng tăng thêm 0,50,5 thì độ lệch của mỗi giá trị so với số trung bình không đổi:
xi−x‾=(xi+0,5)−(x‾+0,5).x_i - \overline{x} = (x_i + 0,5) - (\overline{x} + 0,5).
Do đó phương sai và độ lệch chuẩn giữ nguyên:
smoi=s.s_{moi} = s.
⟹ Độ lệch chuẩn không thay đổi.

d) Tứ phân vị (phương án D).
Các tứ phân vị Q1,Q2,Q3Q_1, Q_2, Q_3 là những giá trị vị trí, nên khi cộng cùng một số vào tất cả giá trị thì mỗi tứ phân vị cũng tăng thêm 0,50,5.
⟹ Tứ phân vị thay đổi.

Kết luận: Các số đo xu thế trung tâm và vị trí (số trung bình, trung vị, tứ phân vị) đều dịch đi 0,50,5; chỉ có số đo độ phân tán là độ lệch chuẩn giữ nguyên. Vậy chọn đáp án C.

Đáp số

C. Độ lệch chuẩn

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.