Sách giáo khoa Toán 10 Tập một

Giải Bài 5.23 trang 89 SGK Toán 10

Bài tập cuối chương V   Đã kiểm chéo

Đề bài

Điểm Toán và điểm Tiếng Anh của 11 học sinh lớp 10 được cho trong bảng sau:

| Học sinh | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Toán | 62 | 91 | 43 | 31 | 57 | 63 | 80 | 37 | 43 | 5 | 78 |
| Tiếng Anh | 65 | 57 | 55 | 37 | 62 | 70 | 73 | 49 | 65 | 41 | 64 |

Hãy so sánh mức độ "học đều" của học sinh trong môn Tiếng Anh và môn Toán thông qua các số đặc trưng: khoảng biến thiên, khoảng tứ phân vị, độ lệch chuẩn.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 89 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Bảng điểm Toán và Tiếng Anh của 11 học sinh A–K. Toán: A=62, B=91, C=43, D=31, E=57, F=63, G=80, H=37, I=43, J=5, K=78. Tiếng Anh: A=65, B=57, C=55, D=37, E=62, F=70, G=73, H=49, I=65, J=41, K=64.

Lời giải

## Sắp xếp số liệu

Điểm Toán sắp theo thứ tự không giảm:
5, 31, 37, 43, 43, 57trung vị, 62, 63, 78, 80, 915,\ 31,\ 37,\ 43,\ 43,\ \underset{\text{trung vị}}{57},\ 62,\ 63,\ 78,\ 80,\ 91

Điểm Tiếng Anh sắp theo thứ tự không giảm:
37, 41, 49, 55, 57, 62trung vị, 64, 65, 65, 70, 7337,\ 41,\ 49,\ 55,\ 57,\ \underset{\text{trung vị}}{62},\ 64,\ 65,\ 65,\ 70,\ 73

Mỗi mẫu có n=11n = 11 giá trị.

---

### a) Khoảng biến thiên R=xmax⁡−xmin⁡R = x_{\max} - x_{\min}

Môn Toán: RT=91−5=86R_T = 91 - 5 = 86.

Môn Tiếng Anh: RA=73−37=36R_A = 73 - 37 = 36.

---

###

b) Khoảng tứ phân vị ΔQ=Q3−Q1\Delta_Q = Q_3 - Q_1

Vì n=11n = 11 lẻ nên trung vị Q2Q_2 là giá trị thứ 6. Bỏ Q2Q_2 ra, nửa dưới và nửa trên mỗi bên có 5 giá trị; Q1Q_1, Q3Q_3 là trung vị của mỗi nửa (giá trị thứ 3 của nửa đó).

Môn Toán:
- Nửa dưới: 5,31,37,43,43⇒Q1=375, 31, \mathbf{37}, 43, 43 \Rightarrow Q_1 = 37.
- Nửa trên: 62,63,78,80,91⇒Q3=7862, 63, \mathbf{78}, 80, 91 \Rightarrow Q_3 = 78.
- ΔQ(T)=78−37=41\Delta_{Q(T)} = 78 - 37 = 41.

Môn Tiếng Anh:
- Nửa dưới: 37,41,49,55,57⇒Q1=4937, 41, \mathbf{49}, 55, 57 \Rightarrow Q_1 = 49.
- Nửa trên: 64,65,65,70,73⇒Q3=6564, 65, \mathbf{65}, 70, 73 \Rightarrow Q_3 = 65.
- ΔQ(A)=65−49=16\Delta_{Q(A)} = 65 - 49 = 16.

---

###

c) Độ lệch chuẩn

Độ lệch chuẩn s=s2s = \sqrt{s^2} với phương sai s2=1n∑xi2−xˉ2s^2 = \dfrac{1}{n}\sum x_i^2 - \bar{x}^2.

Môn Toán:
xˉT=5+31+37+43+43+57+62+63+78+80+9111=59011≈53,64.\bar{x}_T = \frac{5+31+37+43+43+57+62+63+78+80+91}{11} = \frac{590}{11} \approx 53{,}64.
Tổng bình phương: ∑xi2=37 880\sum x_i^2 = 37\,880.
sT2=37 88011−(59011)2=11⋅37 880−5902121=68 580121≈566,78.s_T^2 = \frac{37\,880}{11} - \left(\frac{590}{11}\right)^2 = \frac{11\cdot 37\,880 - 590^2}{121} = \frac{68\,580}{121} \approx 566{,}78.
sT=566,78≈23,81.s_T = \sqrt{566{,}78} \approx 23{,}81.

Môn Tiếng Anh:
xˉA=65+57+55+37+62+70+73+49+65+41+6411=63811=58.\bar{x}_A = \frac{65+57+55+37+62+70+73+49+65+41+64}{11} = \frac{638}{11} = 58.
Tổng bình phương: ∑xi2=38 344\sum x_i^2 = 38\,344.
sA2=38 34411−582=14 740121≈121,82.s_A^2 = \frac{38\,344}{11} - 58^2 = \frac{14\,740}{121} \approx 121{,}82.
sA=121,82≈11,04.s_A = \sqrt{121{,}82} \approx 11{,}04.

---

### Kết luận: so sánh mức độ "học đều"

| Số đặc trưng | Môn Toán | Môn Tiếng Anh |
|---|---|---|
| Khoảng biến thiên RR | 8686 | 3636 |
| Khoảng tứ phân vị ΔQ\Delta_Q | 4141 | 1616 |
| Độ lệch chuẩn ss | ≈23,81\approx 23{,}81 | ≈11,04\approx 11{,}04 |

Cả ba số đặc trưng đo độ phân tán (khoảng biến thiên, khoảng tứ phân vị, độ lệch chuẩn) của môn Tiếng Anh đều nhỏ hơn của môn Toán. Do đó điểm Tiếng Anh ít phân tán hơn, nghĩa là các học sinh học đều môn Tiếng Anh hơn môn Toán.

Đáp số

Toán: R = 86; Tiếng Anh: R = 36Toán: ΔQ = 41; Tiếng Anh: ΔQ = 16Toán: s ≈ 23,81; Tiếng Anh: s ≈ 11,04 ⇒ học đều môn Tiếng Anh hơn

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.