Sách giáo khoa Toán 10 Tập một

Giải Bài 4.21 trang 70 SGK Toán 10

Bài 11. Tích vô hướng của hai vecto   Đã kiểm chéo

Đề bài

Trong mặt phẳng toạ độ OxyOxy, hãy tính góc giữa hai vectơ a⃗\vec{a} và b⃗\vec{b} trong mỗi trường hợp sau:

a) a⃗=(−3;1)\vec{a} = (-3; 1), b⃗=(2;6)\vec{b} = (2; 6);

b) a⃗=(3;1)\vec{a} = (3; 1), b⃗=(2;4)\vec{b} = (2; 4);

c) a⃗=(−2;1)\vec{a} = (-\sqrt{2}; 1), b⃗=(2;−2)\vec{b} = (2; -\sqrt{2}).

Lời giải

Áp dụng công thức tính côsin của góc giữa hai vectơ trong mặt phẳng toạ độ: với a⃗=(a1;a2)\vec{a}=(a_1;a_2) và b⃗=(b1;b2)\vec{b}=(b_1;b_2) khác 0⃗\vec{0} thì
cos⁡(a⃗,b⃗)=a⃗⋅b⃗∣a⃗∣ ∣b⃗∣=a1b1+a2b2a12+a22 b12+b22.\cos(\vec{a},\vec{b})=\dfrac{\vec{a}\cdot\vec{b}}{|\vec{a}|\,|\vec{b}|}=\dfrac{a_1b_1+a_2b_2}{\sqrt{a_1^2+a_2^2}\,\sqrt{b_1^2+b_2^2}}.

a) a⃗=(−3;1)\vec{a}=(-3;1), b⃗=(2;6)\vec{b}=(2;6).

Ta có a⃗⋅b⃗=(−3)⋅2+1⋅6=−6+6=0\vec{a}\cdot\vec{b}=(-3)\cdot 2+1\cdot 6=-6+6=0.

Vì a⃗⋅b⃗=0\vec{a}\cdot\vec{b}=0 nên cos⁡(a⃗,b⃗)=0\cos(\vec{a},\vec{b})=0, suy ra (a⃗,b⃗)=90∘(\vec{a},\vec{b})=90^\circ.

b) a⃗=(3;1)\vec{a}=(3;1), b⃗=(2;4)\vec{b}=(2;4).

Ta có a⃗⋅b⃗=3⋅2+1⋅4=6+4=10\vec{a}\cdot\vec{b}=3\cdot 2+1\cdot 4=6+4=10.

∣a⃗∣=32+12=10|\vec{a}|=\sqrt{3^2+1^2}=\sqrt{10}; ∣b⃗∣=22+42=20=25|\vec{b}|=\sqrt{2^2+4^2}=\sqrt{20}=2\sqrt{5}.

Do đó
cos⁡(a⃗,b⃗)=1010⋅25=10250=10102=12=22.\cos(\vec{a},\vec{b})=\dfrac{10}{\sqrt{10}\cdot 2\sqrt{5}}=\dfrac{10}{2\sqrt{50}}=\dfrac{10}{10\sqrt{2}}=\dfrac{1}{\sqrt{2}}=\dfrac{\sqrt{2}}{2}.

Vậy (a⃗,b⃗)=45∘(\vec{a},\vec{b})=45^\circ.

c) a⃗=(−2;1)\vec{a}=(-\sqrt{2};1), b⃗=(2;−2)\vec{b}=(2;-\sqrt{2}).

Ta có a⃗⋅b⃗=(−2)⋅2+1⋅(−2)=−22−2=−32\vec{a}\cdot\vec{b}=(-\sqrt{2})\cdot 2+1\cdot(-\sqrt{2})=-2\sqrt{2}-\sqrt{2}=-3\sqrt{2}.

∣a⃗∣=(−2)2+12=3|\vec{a}|=\sqrt{(-\sqrt{2})^2+1^2}=\sqrt{3}; ∣b⃗∣=22+(−2)2=6|\vec{b}|=\sqrt{2^2+(-\sqrt{2})^2}=\sqrt{6}.

Do đó
cos⁡(a⃗,b⃗)=−323⋅6=−3218=−3232=−1.\cos(\vec{a},\vec{b})=\dfrac{-3\sqrt{2}}{\sqrt{3}\cdot\sqrt{6}}=\dfrac{-3\sqrt{2}}{\sqrt{18}}=\dfrac{-3\sqrt{2}}{3\sqrt{2}}=-1.

Vậy (a⃗,b⃗)=180∘(\vec{a},\vec{b})=180^\circ.

Đáp số

90∘90^\circ45∘45^\circ180∘180^\circ

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.