Sách giáo khoa Toán 10 Tập một

Giải Vận dụng trang 70 SGK Toán 10

Bài 11. Tích vô hướng của hai vecto   Đã kiểm chéo

Đề bài

Một lực F⃗\vec{F} không đổi tác động vào một vật và điểm đặt của lực chuyển động thẳng từ AA đến BB. Lực F⃗\vec{F} được phân tích thành hai lực thành phần là F1⃗\vec{F_1} và F2⃗\vec{F_2} (F⃗=F1⃗+F2⃗\vec{F} = \vec{F_1} + \vec{F_2}).

a) Dựa vào tính chất của tích vô hướng, hãy giải thích vì sao công sinh bởi lực F⃗\vec{F} (đã được đề cập ở trên) bằng tổng của các công sinh bởi các lực F1⃗\vec{F_1} và F2⃗\vec{F_2}.

b) Giả sử các lực thành phần F1⃗\vec{F_1}, F2⃗\vec{F_2} tương ứng cùng phương, vuông góc với phương chuyển động của vật. Hãy tìm mối quan hệ giữa các công sinh bởi lực F⃗\vec{F} và lực F1⃗\vec{F_1}.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 70 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 4.46: Một vật (hình hộp màu vàng) đặt trên mặt sàn nằm ngang (có gạch chéo bên dưới) tại điểm AA. Lực F⃗\vec{F} tác động xiên lên từ AA. Lực được phân tích thành F1⃗\vec{F_1} nằm ngang theo phương chuyển động từ AA đến BB và F2⃗\vec{F_2} thẳng đứng hướng lên, vuông góc với phương chuyển động. F⃗\vec{F} là đường chéo của hình chữ nhật tạo bởi F1⃗\vec{F_1} và F2⃗\vec{F_2}. BB nằm bên phải AA trên phương ngang.

Lời giải

Công sinh bởi một lực không đổi F⃗\vec{F} khi điểm đặt của lực di chuyển theo vectơ AB⃗\vec{AB} được tính bằng tích vô hướng:
A=F⃗⋅AB⃗.A = \vec{F} \cdot \vec{AB}.

a) Vì F⃗=F1⃗+F2⃗\vec{F} = \vec{F_1} + \vec{F_2} nên công sinh bởi lực F⃗\vec{F} là:
A=F⃗⋅AB⃗=(F1⃗+F2⃗)⋅AB⃗.A = \vec{F} \cdot \vec{AB} = (\vec{F_1} + \vec{F_2}) \cdot \vec{AB}.

Áp dụng tính chất phân phối của tích vô hướng đối với phép cộng vectơ:
(F1⃗+F2⃗)⋅AB⃗=F1⃗⋅AB⃗+F2⃗⋅AB⃗.(\vec{F_1} + \vec{F_2}) \cdot \vec{AB} = \vec{F_1} \cdot \vec{AB} + \vec{F_2} \cdot \vec{AB}.

Mà F1⃗⋅AB⃗\vec{F_1} \cdot \vec{AB} chính là công A1A_1 sinh bởi lực F1⃗\vec{F_1}, còn F2⃗⋅AB⃗\vec{F_2} \cdot \vec{AB} chính là công A2A_2 sinh bởi lực F2⃗\vec{F_2}. Do đó:
A=A1+A2,A = A_1 + A_2,
tức là công sinh bởi lực F⃗\vec{F} bằng tổng các công sinh bởi hai lực thành phần F1⃗\vec{F_1} và F2⃗\vec{F_2} (đpcm).

b) Theo giả thiết, F1⃗\vec{F_1} cùng phương với phương chuyển động (cùng phương với AB⃗\vec{AB}), còn F2⃗\vec{F_2} vuông góc với phương chuyển động (vuông góc với AB⃗\vec{AB}).

Vì F2⃗⊥AB⃗\vec{F_2} \perp \vec{AB} nên công sinh bởi lực F2⃗\vec{F_2} là:
A2=F2⃗⋅AB⃗=∣F2⃗∣⋅∣AB⃗∣⋅cos⁡90∘=0.A_2 = \vec{F_2} \cdot \vec{AB} = |\vec{F_2}| \cdot |\vec{AB}| \cdot \cos 90^\circ = 0.

Kết hợp với kết quả câu a):
A=A1+A2=A1+0=A1.A = A_1 + A_2 = A_1 + 0 = A_1.

Vậy công sinh bởi lực F⃗\vec{F} bằng công sinh bởi lực F1⃗\vec{F_1}.

Đáp số

đpcmCông sinh bởi lực F⃗\vec{F} bằng công sinh bởi lực F1⃗\vec{F_1} (vì công của F2⃗\vec{F_2} vuông góc với phương chuyển động bằng 0)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.