Sách giáo khoa Toán 10 Tập một

Giải Bài 4.22 trang 70 SGK Toán 10

Bài 11. Tích vô hướng của hai vecto   Đã kiểm chéo

Đề bài

Tìm điều kiện của u⃗,v⃗\vec{u}, \vec{v} để:

a) u⃗⋅v⃗=∣u⃗∣⋅∣v⃗∣\vec{u} \cdot \vec{v} = |\vec{u}| \cdot |\vec{v}|;

b) u⃗⋅v⃗=−∣u⃗∣⋅∣v⃗∣\vec{u} \cdot \vec{v} = -|\vec{u}| \cdot |\vec{v}|.

Lời giải

Theo định nghĩa tích vô hướng: nếu u⃗,v⃗\vec{u}, \vec{v} đều khác 0⃗\vec{0} thì u⃗⋅v⃗=∣u⃗∣⋅∣v⃗∣⋅cos⁡(u⃗,v⃗)\vec{u} \cdot \vec{v} = |\vec{u}| \cdot |\vec{v}| \cdot \cos(\vec{u}, \vec{v}); nếu u⃗=0⃗\vec{u} = \vec{0} hoặc v⃗=0⃗\vec{v} = \vec{0} thì quy ước u⃗⋅v⃗=0\vec{u} \cdot \vec{v} = 0.

a) Tìm điều kiện để u⃗⋅v⃗=∣u⃗∣⋅∣v⃗∣\vec{u} \cdot \vec{v} = |\vec{u}| \cdot |\vec{v}|.

• Nếu u⃗=0⃗\vec{u} = \vec{0} hoặc v⃗=0⃗\vec{v} = \vec{0}: khi đó u⃗⋅v⃗=0\vec{u} \cdot \vec{v} = 0 và ∣u⃗∣⋅∣v⃗∣=0|\vec{u}| \cdot |\vec{v}| = 0, hai vế đều bằng 00 nên đẳng thức luôn đúng.

• Nếu u⃗≠0⃗\vec{u} \ne \vec{0} và v⃗≠0⃗\vec{v} \ne \vec{0}: khi đó ∣u⃗∣⋅∣v⃗∣>0|\vec{u}| \cdot |\vec{v}| > 0 nên

u⃗⋅v⃗=∣u⃗∣⋅∣v⃗∣⇔∣u⃗∣⋅∣v⃗∣⋅cos⁡(u⃗,v⃗)=∣u⃗∣⋅∣v⃗∣⇔cos⁡(u⃗,v⃗)=1⇔(u⃗,v⃗)=0∘.\vec{u} \cdot \vec{v} = |\vec{u}| \cdot |\vec{v}| \Leftrightarrow |\vec{u}| \cdot |\vec{v}| \cdot \cos(\vec{u}, \vec{v}) = |\vec{u}| \cdot |\vec{v}| \Leftrightarrow \cos(\vec{u}, \vec{v}) = 1 \Leftrightarrow (\vec{u}, \vec{v}) = 0^\circ.

Điều này xảy ra khi và chỉ khi u⃗\vec{u} và v⃗\vec{v} cùng hướng.

Vậy u⃗⋅v⃗=∣u⃗∣⋅∣v⃗∣\vec{u} \cdot \vec{v} = |\vec{u}| \cdot |\vec{v}| khi và chỉ khi u⃗\vec{u} và v⃗\vec{v} cùng hướng hoặc ít nhất một trong hai vectơ bằng 0⃗\vec{0}.

b) Tìm điều kiện để u⃗⋅v⃗=−∣u⃗∣⋅∣v⃗∣\vec{u} \cdot \vec{v} = -|\vec{u}| \cdot |\vec{v}|.

• Nếu u⃗=0⃗\vec{u} = \vec{0} hoặc v⃗=0⃗\vec{v} = \vec{0}: hai vế đều bằng 00 nên đẳng thức luôn đúng.

• Nếu u⃗≠0⃗\vec{u} \ne \vec{0} và v⃗≠0⃗\vec{v} \ne \vec{0}: khi đó ∣u⃗∣⋅∣v⃗∣>0|\vec{u}| \cdot |\vec{v}| > 0 nên

u⃗⋅v⃗=−∣u⃗∣⋅∣v⃗∣⇔cos⁡(u⃗,v⃗)=−1⇔(u⃗,v⃗)=180∘.\vec{u} \cdot \vec{v} = -|\vec{u}| \cdot |\vec{v}| \Leftrightarrow \cos(\vec{u}, \vec{v}) = -1 \Leftrightarrow (\vec{u}, \vec{v}) = 180^\circ.

Điều này xảy ra khi và chỉ khi u⃗\vec{u} và v⃗\vec{v} ngược hướng.

Vậy u⃗⋅v⃗=−∣u⃗∣⋅∣v⃗∣\vec{u} \cdot \vec{v} = -|\vec{u}| \cdot |\vec{v}| khi và chỉ khi u⃗\vec{u} và v⃗\vec{v} ngược hướng hoặc ít nhất một trong hai vectơ bằng 0⃗\vec{0}.

Đáp số

a) u⃗\vec{u} và v⃗\vec{v} cùng hướng, hoặc ít nhất một trong hai vectơ bằng 0⃗\vec{0}b) u⃗\vec{u} và v⃗\vec{v} ngược hướng, hoặc ít nhất một trong hai vectơ bằng 0⃗\vec{0}

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.