Sách giáo khoa Toán 10 Tập một

Giải Bài 4.4 trang 50 SGK Toán 10

Bài 7. Các khái niệm mở đầu   Đã kiểm chéo

Đề bài

Cho hình vuông ABCDABCD có hai đường chéo cắt nhau tại OO. Hãy chỉ ra tập hợp SS gồm tất cả các vectơ khác 0⃗\vec{0}, có điểm đầu và điểm cuối thuộc tập hợp {A;B;C;D;O}\{A; B; C; D; O\}. Hãy chia tập SS thành các nhóm sao cho hai vectơ thuộc cùng một nhóm khi và chỉ khi chúng bằng nhau.

Lời giải

Phân tích. Tập {A;B;C;D;O}\{A;B;C;D;O\} có 5 điểm. Mỗi vectơ khác 0⃗\vec{0} được xác định bởi một cặp điểm (điểm đầu, điểm cuối) khác nhau, nên số vectơ của SS là số cách chọn cặp điểm có thứ tự:
∣S∣=5×4=20.|S| = 5\times 4 = 20.

Như vậy SS gồm 20 vectơ:
- 8 vectơ trên các cạnh: AB⃗,BC⃗,CD⃗,DA⃗,BA⃗,CB⃗,DC⃗,AD⃗\vec{AB},\vec{BC},\vec{CD},\vec{DA},\vec{BA},\vec{CB},\vec{DC},\vec{AD};
- 8 vectơ nối một đỉnh với tâm OO: AO⃗,BO⃗,CO⃗,DO⃗,OA⃗,OB⃗,OC⃗,OD⃗\vec{AO},\vec{BO},\vec{CO},\vec{DO},\vec{OA},\vec{OB},\vec{OC},\vec{OD};
- 4 vectơ trên hai đường chéo: AC⃗,CA⃗,BD⃗,DB⃗\vec{AC},\vec{CA},\vec{BD},\vec{DB}.

Nhớ lại: Hai vectơ bằng nhau khi và chỉ khi chúng cùng hướng và cùng độ dài. Trong hình vuông ABCDABCD tâm OO, các cạnh đối song song và bằng nhau, còn OO là trung điểm của mỗi đường chéo nên OO chia mỗi đường chéo thành hai đoạn bằng nhau và cùng hướng.

a) Các nhóm vectơ bằng nhau trên các cạnh.
Vì AB∥DCAB \parallel DC, AB=DCAB = DC và cùng hướng nên:
AB⃗=DC⃗,BA⃗=CD⃗.\vec{AB}=\vec{DC}, \qquad \vec{BA}=\vec{CD}.
Tương tự với hai cạnh ADAD và BCBC:
AD⃗=BC⃗,DA⃗=CB⃗.\vec{AD}=\vec{BC}, \qquad \vec{DA}=\vec{CB}.

b) Các nhóm vectơ bằng nhau nối đỉnh với tâm OO.
Vì OO là trung điểm của ACAC nên AO=OCAO=OC và AO⃗,OC⃗\vec{AO},\vec{OC} cùng hướng:
AO⃗=OC⃗,OA⃗=CO⃗.\vec{AO}=\vec{OC}, \qquad \vec{OA}=\vec{CO}.
Vì OO là trung điểm của BDBD:
BO⃗=OD⃗,OB⃗=DO⃗.\vec{BO}=\vec{OD}, \qquad \vec{OB}=\vec{DO}.

c) Các vectơ đứng riêng một mình (không bằng vectơ nào khác).
Bốn vectơ trên trọn vẹn hai đường chéo có độ dài AC=BD=2 ABAC=BD=\sqrt{2}\,AB, lớn hơn mọi vectơ còn lại, nên mỗi vectơ tự thành một nhóm:
{AC⃗},{CA⃗},{BD⃗},{DB⃗}.\{\vec{AC}\}, \quad \{\vec{CA}\}, \quad \{\vec{BD}\}, \quad \{\vec{DB}\}.

Kết luận. Tập SS gồm 20 vectơ, được chia thành 12 nhóm:
{AB⃗,DC⃗}, {BA⃗,CD⃗}, {AD⃗,BC⃗}, {DA⃗,CB⃗},\{\vec{AB},\vec{DC}\},\ \{\vec{BA},\vec{CD}\},\ \{\vec{AD},\vec{BC}\},\ \{\vec{DA},\vec{CB}\},
{AO⃗,OC⃗}, {OA⃗,CO⃗}, {BO⃗,OD⃗}, {OB⃗,DO⃗},\{\vec{AO},\vec{OC}\},\ \{\vec{OA},\vec{CO}\},\ \{\vec{BO},\vec{OD}\},\ \{\vec{OB},\vec{DO}\},
{AC⃗}, {CA⃗}, {BD⃗}, {DB⃗}.\{\vec{AC}\},\ \{\vec{CA}\},\ \{\vec{BD}\},\ \{\vec{DB}\}.

Kiểm tra số lượng: 88 nhóm hai phần tử + 4+\ 4 nhóm một phần tử =8×2+4=20=8\times 2+4=20 vectơ, đúng bằng ∣S∣|S|.

Đáp số

S gồm 20 vectơChia thành 12 nhóm: 8 nhóm mỗi nhóm 2 vectơ bằng nhau (AB=DC; BA=CD; AD=BC; DA=CB; AO=OC; OA=CO; BO=OD; OB=DO) và 4 nhóm đơn (AC; CA; BD; DB)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.