Sách giáo khoa Toán 10 Tập một

Giải Bài 4.5 trang 50 SGK Toán 10

Bài 7. Các khái niệm mở đầu   Đã kiểm chéo

Đề bài

Trên mặt phẳng toạ độ OxyOxy, hãy vẽ các vectơ OA→\overrightarrow{OA}, MN→\overrightarrow{MN} với A(1;2)A(1; 2), M(0;−1)M(0; -1), N(3;5)N(3; 5).

a) Chỉ ra mối quan hệ giữa hai vectơ trên.

b) Một vật thể khởi hành từ MM và chuyển động thẳng đều với vận tốc (tính theo giờ) được biểu diễn bởi vectơ v⃗=OA→\vec{v} = \overrightarrow{OA}. Hỏi vật thể đó có đi qua NN hay không? Nếu có thì sau bao lâu vật sẽ tới NN?

Lời giải

Toạ độ hai vectơ

Ta có A(1;2)A(1; 2) nên OA→=(1;2)\overrightarrow{OA} = (1; 2).

Với M(0;−1)M(0; -1), N(3;5)N(3; 5) thì MN→=(3−0; 5−(−1))=(3;6)\overrightarrow{MN} = (3 - 0;\ 5 - (-1)) = (3; 6).

Vẽ OA→\overrightarrow{OA} từ gốc O(0;0)O(0;0) tới A(1;2)A(1;2); vẽ MN→\overrightarrow{MN} từ M(0;−1)M(0;-1) tới N(3;5)N(3;5) trên mặt phẳng toạ độ OxyOxy.

a) Mối quan hệ giữa hai vectơ

Nhận xét: MN→=(3;6)=3 (1;2)=3 OA→.\overrightarrow{MN} = (3; 6) = 3\,(1; 2) = 3\,\overrightarrow{OA}.

Vì MN→=3 OA→\overrightarrow{MN} = 3\,\overrightarrow{OA} với 3>03 > 0 nên hai vectơ OA→\overrightarrow{OA} và MN→\overrightarrow{MN} cùng phương, cùng hướng, và độ dài MN→\overrightarrow{MN} gấp 33 lần độ dài OA→\overrightarrow{OA}.

b) Vật thể có đi qua NN hay không?

Vật khởi hành từ M(0;−1)M(0; -1) với vận tốc v⃗=OA→=(1;2)\vec{v} = \overrightarrow{OA} = (1; 2) (mỗi giờ đi được một đoạn ứng với vectơ (1;2)(1;2)).

Sau thời gian tt (giờ), vật tới vị trí PP với
MP→=t v⃗=t (1;2)=(t; 2t).\overrightarrow{MP} = t\,\vec{v} = t\,(1; 2) = (t;\ 2t).

Do đó toạ độ của PP là
P=(0+t; −1+2t)=(t; −1+2t).P = (0 + t;\ -1 + 2t) = (t;\ -1 + 2t).

Vật đi qua N(3;5)N(3; 5) khi và chỉ khi
{t=3−1+2t=5  ⟺  {t=3t=3  ⟺  t=3.\begin{cases} t = 3 \\ -1 + 2t = 5 \end{cases} \iff \begin{cases} t = 3 \\ t = 3 \end{cases} \iff t = 3.

Hai điều kiện cho cùng một giá trị t=3t = 3 nên hệ có nghiệm. Vậy vật có đi qua NN, và sau t=3t = 3 giờ vật tới NN.

(Phù hợp với câu a: MN→=3 OA→=3 v⃗\overrightarrow{MN} = 3\,\overrightarrow{OA} = 3\,\vec{v}, tức quãng đường từ MM tới NN đúng bằng 33 lần đoạn đi trong 11 giờ.)

Đáp số

MN→=3 OA→\overrightarrow{MN} = 3\,\overrightarrow{OA} (cùng phương, cùng hướng)Có đi qua NN; sau 33 giờ

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.