Sách giáo khoa Toán 10 Tập hai

Giải Bài 6.8 trang 17 SGK Toán 10

Bài 16. Hàm số bậc hai   Đã kiểm chéo

Đề bài

Từ các parabol đã vẽ ở Bài tập 6.7, hãy cho biết khoảng đồng biến và khoảng nghịch biến của mỗi hàm số bậc hai tương ứng.

Lời giải

Với hàm số bậc hai $y = ax^2 + bx + c$ $(a \neq 0)$, đỉnh của parabol có hoành độ $x = -\dfrac{b}{2a}$.

- Nếu $a > 0$: parabol có bề lõm quay lên trên, hàm số nghịch biến trên khoảng $\left(-\infty;\ -\dfrac{b}{2a}\right)$ và đồng biến trên khoảng $\left(-\dfrac{b}{2a};\ +\infty\right)$.
- Nếu $a < 0$: parabol có bề lõm quay xuống dưới, hàm số đồng biến trên khoảng $\left(-\infty;\ -\dfrac{b}{2a}\right)$ và nghịch biến trên khoảng $\left(-\dfrac{b}{2a};\ +\infty\right)$.

a) $y = x^2 - 3x + 2$

Ta có $a = 1 > 0$, $b = -3$ nên hoành độ đỉnh là $x = -\dfrac{b}{2a} = -\dfrac{-3}{2 \cdot 1} = \dfrac{3}{2}$.

Từ parabol đã vẽ ở Bài tập 6.7 (bề lõm quay lên trên, đỉnh là điểm thấp nhất), ta thấy:

- Hàm số nghịch biến trên khoảng $\left(-\infty;\ \dfrac{3}{2}\right)$.
- Hàm số đồng biến trên khoảng $\left(\dfrac{3}{2};\ +\infty\right)$.

b) $y = -2x^2 + 2x + 3$

Ta có $a = -2 < 0$, $b = 2$ nên hoành độ đỉnh là $x = -\dfrac{b}{2a} = -\dfrac{2}{2 \cdot (-2)} = \dfrac{1}{2}$.

Từ parabol đã vẽ (bề lõm quay xuống dưới, đỉnh là điểm cao nhất), ta thấy:

- Hàm số đồng biến trên khoảng $\left(-\infty;\ \dfrac{1}{2}\right)$.
- Hàm số nghịch biến trên khoảng $\left(\dfrac{1}{2};\ +\infty\right)$.

c) $y = x^2 + 2x + 1$

Ta có $a = 1 > 0$, $b = 2$ nên hoành độ đỉnh là $x = -\dfrac{b}{2a} = -\dfrac{2}{2 \cdot 1} = -1$.

Từ parabol đã vẽ (bề lõm quay lên trên), ta thấy:

- Hàm số nghịch biến trên khoảng $(-\infty;\ -1)$.
- Hàm số đồng biến trên khoảng $(-1;\ +\infty)$.

d) $y = -x^2 + x - 1$

Ta có $a = -1 < 0$, $b = 1$ nên hoành độ đỉnh là $x = -\dfrac{b}{2a} = -\dfrac{1}{2 \cdot (-1)} = \dfrac{1}{2}$.

Từ parabol đã vẽ (bề lõm quay xuống dưới), ta thấy:

- Hàm số đồng biến trên khoảng $\left(-\infty;\ \dfrac{1}{2}\right)$.
- Hàm số nghịch biến trên khoảng $\left(\dfrac{1}{2};\ +\infty\right)$.

Đáp số

a) Nghịch biến trên $\left(-\infty;\dfrac{3}{2}\right)$; đồng biến trên $\left(\dfrac{3}{2};+\infty\right)$b) Đồng biến trên $\left(-\infty;\dfrac{1}{2}\right)$; nghịch biến trên $\left(\dfrac{1}{2};+\infty\right)$c) Nghịch biến trên $(-\infty;-1)$; đồng biến trên $(-1;+\infty)$d) Đồng biến trên $\left(-\infty;\dfrac{1}{2}\right)$; nghịch biến trên $\left(\dfrac{1}{2};+\infty\right)$

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.