Sách giáo khoa Tin học 9

Giải Hoạt động 1 trang 79 SGK Tin học 9

Bài 15. Bài toán tin học   Đã kiểm chéo

Đề bài

Nhiệm vụ của máy tính

Với những doanh nghiệp lớn có nhiều loại hình lao động, việc thanh toán tiền lương cần phải tuân theo một quy trình chặt chẽ giữa các bộ phận. Hình 15.1 mô tả một quy trình thanh toán tiền lương. Theo em, bước nào trong quy trình đó có thể giao cho máy tính thực hiện?

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 79 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 15.1. Quy trình thanh toán tiền lương — sơ đồ khối theo thứ tự từ trên xuống: Bắt đầu → Chấm công → Tính toán tiền lương → Lập phiếu chi lương → Thanh toán tiền lương → Lưu hồ sơ → Kết thúc.

Lời giải

Phân tích quy trình: Quy trình gồm các bước: Chấm công → Tính toán tiền lương → Lập phiếu chi lương → Thanh toán tiền lương → Lưu hồ sơ. Máy tính chỉ làm tốt những bước có thể mô tả rõ ràng *đầu vào* và *đầu ra* và được thực hiện theo những quy tắc (công thức) xác định; những bước cần con người tác nghiệp trực tiếp thì máy tính không tự làm thay được.

Xét từng bước:

- Chấm công: cần theo dõi, ghi nhận sự có mặt/giờ công thực tế của người lao động → gắn với hoạt động của con người (dù có thể dùng thiết bị hỗ trợ), bản thân việc xác định ai đi làm không phải là một phép tính.
- Tính toán tiền lương: từ dữ liệu chấm công và mức lương theo quy định, áp dụng công thức để ra số tiền lương. Đây là bước có đầu vào rõ ràng (ngày công, hệ số, phụ cấp, các khoản trừ…), đầu ra rõ ràng (số tiền lương) và tính theo quy tắc cố định → rất thích hợp giao cho máy tính. Ví dụ: Luong=Luong_ngay×So_ngay_cong+Phu_cap−Cac_khoan_truLuong = Luong\_ngay \times So\_ngay\_cong + Phu\_cap - Cac\_khoan\_tru.
- Lập phiếu chi lương: dựa vào kết quả tính toán để in ra phiếu/bảng lương theo mẫu có sẵn → cũng có thể giao cho máy tính thực hiện tự động.
- Thanh toán tiền lương: là việc chi trả tiền thực tế cho người lao động → cần con người/thủ tục nghiệp vụ, máy tính không tự làm thay.
- Lưu hồ sơ: lưu trữ dữ liệu, bảng lương → máy tính lưu trữ và quản lí tốt.

Kết luận: Trong quy trình, những bước có thể giao cho máy tính thực hiện là các bước gắn với *tính toán, lập chứng từ và lưu trữ dữ liệu*: Tính toán tiền lương, Lập phiếu chi lương và Lưu hồ sơ (trong đó *Tính toán tiền lương* là bước tiêu biểu nhất vì được mô tả chặt chẽ bằng đầu vào – đầu ra và công thức). Các bước còn lại (Chấm công, Thanh toán tiền lương) gắn với hoạt động trực tiếp của con người nên không giao hoàn toàn cho máy tính.

Đáp số

Các bước giao được cho máy tính: Tính toán tiền lương, Lập phiếu chi lương, Lưu hồ sơ (tiêu biểu nhất là bước Tính toán tiền lương)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.