Sách giáo khoa Sinh học 12

Giải Dừng lại và suy ngẫm 3 trang 164 SGK Sinh học 12

Diễn thế sinh thái   Đã kiểm chéo

Đề bài

Những hoạt động nào của con người là nguyên nhân gây ra hiện tượng phú dưỡng, tăng nhiệt độ trung bình của Trái Đất và sa mạc hoá?

Lời giải

a) Hoạt động gây ra hiện tượng phú dưỡng (phú dưỡng hoá các thuỷ vực)

Phú dưỡng là hiện tượng nước (ao, hồ, sông, vùng ven biển) bị dư thừa chất dinh dưỡng, nhất là nitrogen (N) và phosphorus (P), làm tảo và thực vật thuỷ sinh phát triển bùng nổ. Các hoạt động của con người là nguyên nhân:

- Sử dụng quá nhiều phân bón hoá học (đạm, lân) trong nông nghiệp; lượng dư bị nước mưa rửa trôi xuống ao, hồ, sông.
- Xả nước thải sinh hoạt, nước thải chăn nuôi và nước thải công nghiệp giàu chất hữu cơ, N, P chưa qua xử lí ra các thuỷ vực.
- Lạm dụng các chất tẩy rửa chứa phosphate.

⇒\Rightarrow Hậu quả: tảo nở hoa, nước thiếu oxygen, sinh vật thuỷ sinh chết, chất lượng nước suy giảm.

b) Hoạt động làm tăng nhiệt độ trung bình của Trái Đất (hiệu ứng nhà kính, nóng lên toàn cầu)

Nguyên nhân là sự gia tăng các khí nhà kính, chủ yếu là CO₂, CH₄, N₂O, do các hoạt động:

- Đốt nhiên liệu hoá thạch (than đá, dầu mỏ, khí đốt) trong công nghiệp, giao thông vận tải, sản xuất điện →\rightarrow thải nhiều CO₂.
- Phá rừng, cháy rừng làm giảm khả năng hấp thụ CO₂ của thực vật.
- Chăn nuôi gia súc và canh tác lúa nước thải ra khí CH₄; sử dụng phân bón thải N₂O.
- Sản xuất công nghiệp, rác thải phân huỷ thải thêm khí nhà kính.

⇒\Rightarrow Hậu quả: nhiệt độ trung bình Trái Đất tăng, băng tan, nước biển dâng, biến đổi khí hậu.

c) Hoạt động gây ra sa mạc hoá

Sa mạc hoá là quá trình đất đai bị suy thoái, mất độ phì nhiêu và biến thành hoang mạc. Nguyên nhân do con người:

- Chặt phá rừng, khai thác rừng quá mức làm mất lớp phủ thực vật bảo vệ đất.
- Canh tác không hợp lí, khai thác đất quá mức làm đất bạc màu, xói mòn.
- Chăn thả gia súc quá mức làm mất thảm thực vật.
- Sử dụng nước, khai thác nguồn nước ngầm không hợp lí gây khô hạn.
- Góp phần gián tiếp qua biến đổi khí hậu, hạn hán kéo dài.

⇒\Rightarrow Hậu quả: diện tích đất canh tác bị thu hẹp, đa dạng sinh học suy giảm.

Đáp số

Phú dưỡng: lạm dụng phân bón hoá học; xả nước thải sinh hoạt, chăn nuôi, công nghiệp giàu N, P xuống thuỷ vựcTăng nhiệt độ Trái Đất: đốt nhiên liệu hoá thạch, phá rừng, chăn nuôi và canh tác thải CO₂, CH₄, N₂O (khí nhà kính)Sa mạc hoá: phá rừng, canh tác và chăn thả quá mức, khai thác nước bất hợp lí làm đất suy thoái

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.