Sách giáo khoa Sinh học 12

Giải Luyện tập và vận dụng 2 trang 160 SGK Sinh học 12

Trao đổi vật chất và chuyển hoá năng lượng trong hệ sinh thái   Đã kiểm chéo

Đề bài

Trong quá trình truyền năng lượng trong hệ sinh thái, năng lượng bị thất thoát dưới dạng nào? Tại sao hiệu suất sinh thái thường rất nhỏ?

Lời giải

a) Năng lượng bị thất thoát dưới dạng nào?

Trong quá trình truyền năng lượng qua các bậc dinh dưỡng của chuỗi/lưới thức ăn, phần lớn năng lượng bị thất thoát (không được chuyển lên bậc dinh dưỡng kế tiếp) chủ yếu dưới các dạng sau:

- Phần lớn năng lượng bị tiêu hao qua hô hấp của sinh vật và giải phóng ra môi trường dưới dạng nhiệt (nhiệt năng).
- Một phần năng lượng chứa trong các chất bài tiết và các bộ phận rơi rụng (phân, nước tiểu, lá rụng, lông, xác...) không được bậc dinh dưỡng trên sử dụng.
- Một phần năng lượng nằm trong phần sinh vật không bị sinh vật bậc trên ăn (sinh vật của bậc dưới chết đi được chuyển cho sinh vật phân giải).

b) Tại sao hiệu suất sinh thái thường rất nhỏ?

Hiệu suất sinh thái là tỉ lệ phần trăm chuyển hoá năng lượng giữa các bậc dinh dưỡng:

eff(%)=CiCi−1×100%eff(\%) = \dfrac{C_i}{C_{i-1}} \times 100\%

trong đó CiC_i là năng lượng tích luỹ ở bậc dinh dưỡng thứ ii và Ci−1C_{i-1} là năng lượng tích luỹ ở bậc dinh dưỡng liền trước.

Hiệu suất sinh thái thường rất nhỏ (trung bình chỉ khoảng 10%) vì khi năng lượng truyền từ bậc dinh dưỡng thấp lên bậc dinh dưỡng cao hơn, phần lớn năng lượng (khoảng 90%) đã bị thất thoát như nêu ở ý a): chủ yếu mất đi dưới dạng nhiệt qua hô hấp, cùng với phần năng lượng mất qua chất thải, bài tiết, các bộ phận rơi rụng và phần sinh vật không được bậc trên tiêu thụ. Do đó chỉ một phần rất nhỏ năng lượng được tích luỹ và truyền lên bậc dinh dưỡng kế tiếp, khiến hiệu suất sinh thái qua mỗi bậc đều rất thấp.

Đáp số

Thất thoát chủ yếu dưới dạng nhiệt (qua hô hấp), ngoài ra qua chất thải – bài tiết, bộ phận rơi rụng và phần không được bậc trên sử dụngHiệu suất rất nhỏ (≈10%) vì ~90% năng lượng bị thất thoát qua mỗi bậc dinh dưỡng

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.