Giải Bài 3 trang 88 SGK Sinh học 12

Lời giải

Phân tích: Bệnh galactosemia do một gene lặn gây mất khả năng tổng hợp enzyme chuyển hoá đường galactose. Khi thiếu enzyme này, galactose không được chuyển hoá mà tích tụ lại trong máu và trong tế bào ở mức quá cao, gây ra hàng loạt triệu chứng bệnh lí.

Đây là ví dụ cho thấy kiểu hình là kết quả của sự tương tác giữa kiểu gene và môi trường. Kiểu gene (gene lặn gây bệnh) không thể thay đổi, nhưng ta có thể tác động vào môi trường để làm giảm nhẹ biểu hiện của bệnh.

Biện pháp từ môi trường:

a) Nguồn gốc của galactose trong cơ thể chủ yếu là từ thức ăn: đường lactose (trong sữa và các chế phẩm từ sữa) khi tiêu hoá bị phân giải thành glucose và galactose. Vì vậy, lượng galactose tích tụ phụ thuộc trực tiếp vào lượng galactose/lactose đưa vào qua khẩu phần ăn.

b) Cách tác động của môi trường để giảm nhẹ triệu chứng: điều chỉnh chế độ ăn, loại bỏ (hoặc hạn chế tối đa) các thực phẩm chứa galactose và lactose — không cho trẻ dùng sữa và các sản phẩm từ sữa có lactose, thay bằng các loại sữa/thực phẩm không chứa galactose.

c) Nhờ không còn (hoặc rất ít) galactose được đưa vào cơ thể, galactose sẽ không tích tụ quá mức trong máu và tế bào, nhờ đó các triệu chứng bệnh được giảm nhẹ hoặc không xuất hiện, mặc dù kiểu gene gây bệnh vẫn còn.

Kết luận: Tuy không chữa được tận gốc (vì không làm thay đổi kiểu gene), nhưng việc thay đổi môi trường (chế độ ăn kiêng galactose/lactose) giúp điều chỉnh kiểu hình, làm giảm nhẹ triệu chứng của bệnh.

Đáp số