Giải Câu hỏi trang 77 SGK Sinh học 12

Lời giải

a) Tại sao phần lớn các đột biến NST là có hại?

Mỗi NST mang rất nhiều gene và các gene được sắp xếp theo một trật tự xác định, hài hòa với nhau. Bộ NST cũng như trật tự, số lượng gene trên đó là kết quả chọn lọc qua quá trình tiến hóa lâu dài nên đã đạt được sự cân bằng, ổn định.

Khi xảy ra đột biến NST (đột biến cấu trúc hoặc đột biến số lượng):
- Thường làm thay đổi số lượng gene hoặc thay đổi vị trí, trật tự sắp xếp của nhiều gene trên NST, tức tác động đến hàng loạt gene cùng lúc chứ không chỉ một gene.
- Hậu quả là mất cân bằng hệ gene (mất cân bằng về liều lượng gene), phá vỡ sự hoạt động hài hòa, nhịp nhàng vốn có giữa các gene trong hệ gene.

Sự mất cân bằng này gây rối loạn nhiều quá trình sinh lí, sinh hóa của tế bào và cơ thể, thường làm giảm sức sống, giảm khả năng sinh sản (gây bất thụ) hoặc gây chết. Vì vậy phần lớn các đột biến NST là có hại cho thể đột biến.

b) Cây có thân, lá và cơ quan sinh dưỡng to hơn hẳn — là loại đột biến gì và cách kiểm chứng?

*Loại đột biến:* Đây là dấu hiệu đặc trưng của đột biến đa bội (thể đa bội) — là đột biến số lượng NST làm tăng số nguyên lần bộ NST đơn bội của loài (3n, 4n, …), lớn hơn 2n.

*Giải thích:* Ở thể đa bội, hàm lượng vật chất di truyền (ADN) trong tế bào tăng lên → quá trình tổng hợp chất hữu cơ diễn ra mạnh, kích thước tế bào lớn → cơ quan sinh dưỡng (thân, lá, rễ…) to hơn hẳn so với cây lưỡng bội bình thường cùng loài.

*Cách kiểm chứng loại đột biến NST này:*
1. Lấy mô đang phân chia mạnh của cây (ví dụ chóp rễ hoặc mô phân sinh), tiến hành làm tiêu bản tạm thời (cố định, nhuộm NST), rồi quan sát dưới kính hiển vi.
2. Đếm số lượng NST trong tế bào của cây nghi là đột biến và so sánh với số lượng NST trong tế bào của cây bình thường (2n) cùng loài.
3. Nếu số lượng NST của cây này là bội số lớn hơn 2 của bộ đơn bội n (ví dụ 3n, 4n…) thì khẳng định đúng là đột biến đa bội như đã đề xuất.
4. Có thể quan sát thêm kích thước tế bào (tế bào đa bội lớn hơn) và khả năng sinh sản (thể đa bội lẻ như 3n thường bất thụ) để củng cố kết luận.

Đáp số