Giải Câu hỏi trang 81 SGK Sinh học 12

Lời giải

Nhận xét chung về kết quả các phép lai (Bảng 15.1)

Bảng 15.1 trình bày kết quả các phép lai thuận nghịch ở cây hoa phấn (*Mirabilis jalapa*), trong đó bố và mẹ có kiểu hình lá khác nhau (lá xanh, lá đốm, lá trắng).

a) Nhận xét
- Kết quả đời con (F₁) luôn giống với kiểu hình của cây mẹ, không phụ thuộc vào kiểu hình của cây bố.
- Mẹ lá xanh × bố lá trắng (hoặc lá đốm) → con lá xanh.
- Mẹ lá trắng × bố lá xanh (hoặc lá đốm) → con lá trắng.
- Mẹ lá đốm × bố (bất kì) → con có cả lá xanh, lá trắng và lá đốm.
- Phép lai thuận và phép lai nghịch cho kết quả khác nhau, tức là vai trò của bố và mẹ trong di truyền tính trạng màu lá là không như nhau. Đây là điểm khác biệt cơ bản so với quy luật di truyền của Mendel (ở di truyền qua nhân, lai thuận và lai nghịch cho kết quả giống nhau).

b) Giải thích
- Tính trạng màu lá ở hoa phấn do gene nằm trong lục lạp (gene ngoài nhân, nằm ở tế bào chất) quy định, chứ không phải gene trên nhiễm sắc thể trong nhân.
- Khi thụ tinh, hợp tử nhận nhân từ cả bố và mẹ, nhưng phần tế bào chất (chứa lục lạp và ti thể) hầu như chỉ do giao tử cái (trứng) của cây mẹ cung cấp; giao tử đực gần như không đóng góp tế bào chất.
- Vì vậy, các gene trong lục lạp của đời con được truyền theo dòng mẹ, làm cho kiểu hình màu lá của con luôn giống mẹ ⇒ gọi là di truyền theo dòng mẹ (di truyền tế bào chất / di truyền ngoài nhân).
- Trường hợp mẹ lá đốm: tế bào mẹ chứa cả lục lạp bình thường (xanh) lẫn lục lạp đột biến (trắng). Khi phân bào, các lục lạp này phân chia ngẫu nhiên, không đều về các tế bào con, nên đời con xuất hiện đủ cả ba loại: lá xanh, lá trắng và lá đốm.

Đáp số