Giải Luyện tập và vận dụng 3 trang 67 SGK Sinh học 12

Lời giải

Loại đột biến nên sử dụng: đột biến số lượng nhiễm sắc thể dạng đa bội lẻ (tạo thể tam bội $3n$).

a) Nguyên lí:
- Thể tam bội ($3n$) là thể đa bội lẻ, trong tế bào mỗi loại NST có 3 chiếc.
- Khi giảm phân tạo giao tử, các NST không thể phân chia đồng đều về hai cực (số lẻ không chia hết cho 2) nên quá trình giảm phân bị rối loạn, cây hầu như không tạo được giao tử bình thường ⟹ cây bất thụ (không sinh sản hữu tính được).
- Do không thụ tinh tạo hạt bình thường nên quả phát triển mà không có hạt (hoặc hạt bị thui, lép) → thu được giống cây ăn quả không hạt.

b) Cách tạo thể tam bội $3n$:
- Dùng tác nhân gây đa bội (ví dụ cônsixin) tác động làm NST nhân đôi nhưng thoi phân bào không hình thành → tạo cây tứ bội $4n$.
- Lai cây tứ bội ($4n$) với cây lưỡng bội ($2n$): giao tử $2n$ kết hợp giao tử $n$ ⟹ hợp tử $3n$ (thể tam bội).
- Nhân giống thể tam bội này bằng hình thức sinh sản sinh dưỡng (giâm, chiết, ghép, nuôi cấy mô) để giữ nguyên đặc tính không hạt.

c) Ví dụ thực tế: dưa hấu không hạt, nho không hạt, chuối tiêu… là các giống đa bội lẻ ($3n$).

*Lưu ý: ngoài quả không hạt, thể đa bội thường có cơ quan sinh dưỡng và quả to hơn do hàm lượng vật chất di truyền trong tế bào tăng.*

Đáp số