Giải Câu hỏi trang 62 SGK Sinh học 12

Lời giải

Phân biệt đột biến chuyển đoạn NST và đột biến đảo đoạn NST

Cả hai đều là dạng đột biến cấu trúc nhiễm sắc thể, nhưng khác nhau ở các điểm sau:

a) Khái niệm (bản chất của biến đổi)
- *Đảo đoạn:* một đoạn NST bị đứt ra, quay ngược $180^\circ$ rồi nối lại vào chính NST đó. Trình tự các gen trên đoạn bị đảo thay đổi, nhưng đoạn vẫn nằm trên NST ban đầu.
- *Chuyển đoạn:* một đoạn NST bị đứt ra và chuyển sang một vị trí khác (trên cùng một NST hoặc gắn sang một NST khác không tương đồng); chuyển đoạn có thể xảy ra giữa hai NST (chuyển đoạn tương hỗ hoặc không tương hỗ).

b) Sự thay đổi vật chất di truyền trên một NST
- *Đảo đoạn:* không làm thay đổi số lượng gen trên NST, chỉ làm thay đổi trật tự sắp xếp của các gen.
- *Chuyển đoạn:* làm thay đổi thành phần, số lượng gen trên NST (NST cho mất đi một đoạn gen, NST nhận được thêm đoạn gen đó).

c) Số NST tham gia
- *Đảo đoạn:* thường chỉ liên quan đến một NST.
- *Chuyển đoạn:* có thể liên quan đến hai NST khác nhau (chuyển đoạn giữa các NST không tương đồng).

d) Hậu quả, ý nghĩa
- *Đảo đoạn:* ít ảnh hưởng đến sức sống vì không làm mất vật chất di truyền; làm thay đổi vị trí gen → thay đổi mức độ hoạt động của gen, góp phần tạo nguồn nguyên liệu cho tiến hóa và hình thành loài mới.
- *Chuyển đoạn:* chuyển đoạn lớn thường gây chết hoặc giảm khả năng sinh sản; chuyển đoạn nhỏ được ứng dụng để chuyển gen mong muốn giữa các NST, có vai trò trong tiến hóa và chọn giống.

Đáp số