Giải Luyện tập và vận dụng 1 trang 54 SGK Sinh học 12

Lời giải

Ứng dụng của di truyền liên kết với giới tính trong chăn nuôi

Nhiều tính trạng ở vật nuôi do gene nằm trên vùng không tương đồng của nhiễm sắc thể giới tính (thường là X) quy định, nên tính trạng biểu hiện khác nhau ở con đực và con cái. Dựa vào đặc điểm này, người ta có thể phân biệt giới tính của con non từ rất sớm (ngay khi mới nở), từ đó nuôi tách riêng theo đúng mục đích kinh tế, giúp tiết kiệm thức ăn, công chăm sóc và nâng cao hiệu quả chăn nuôi. Một số ví dụ:

a) Phân biệt gà trống – gà mái mới nở dựa vào tốc độ mọc lông.
Gene quy định tốc độ mọc lông nằm trên nhiễm sắc thể X: allele mọc lông chậm (B) trội so với allele mọc lông nhanh (b).
- Cho lai gà trống mọc lông nhanh ($X^b X^b$) với gà mái mọc lông chậm ($X^B Y$).
- Đời con: gà trống nhận $X^B$ từ mẹ → kiểu gene $X^B X^b$ → mọc lông chậm; gà mái nhận $X^b$ từ bố → kiểu gene $X^b Y$ → mọc lông nhanh.
→ Chỉ cần quan sát tốc độ mọc lông cánh lúc mới nở là biết ngay trống hay mái. Nhờ đó tách riêng gà mái nuôi lấy trứng, gà trống nuôi lấy thịt.

b) Phân biệt dựa vào màu sắc lông (gà lông vằn / không vằn).
Gene quy định lông vằn nằm trên nhiễm sắc thể X. Cho lai các dòng thích hợp để ở đời con con trống và con mái có màu lông khác nhau, giúp nhận biết giới tính sớm ngay từ lúc nở.

c) Chọn nuôi tằm đực để tăng năng suất tơ.
Tằm đực nhả tơ nhiều hơn và chất lượng tơ tốt hơn tằm cái. Người ta sử dụng các tính trạng liên kết với giới tính (ví dụ màu sắc vỏ trứng tằm) để phân biệt và chọn nuôi chủ yếu tằm đực, nhờ đó tăng sản lượng và chất lượng tơ.

Kết luận: Việc ứng dụng di truyền liên kết với giới tính cho phép xác định sớm giới tính của vật nuôi, từ đó chủ động chọn lọc và nuôi tách theo mục đích, nâng cao hiệu quả kinh tế trong chăn nuôi.

Đáp số