Giải Dừng lại và suy ngẫm 2 trang 54 SGK Sinh học 12

Lời giải

Phân tích cơ chế di truyền:

Ở người, giới tính được xác định bởi cặp nhiễm sắc thể (NST) giới tính: nữ là XX, nam là XY.

a) Ở nam giới (XY): Nam giới chỉ mang một NST X. Trên NST Y hầu như không mang allele tương ứng với các gene nằm trên vùng không tương đồng của NST X. Vì vậy, chỉ cần một allele lặn gây bệnh nằm trên NST X là allele đó đã được biểu hiện ra kiểu hình (trạng thái đơn allele – chỉ có 1 allele của gene, không có allele trội tương ứng trên Y để lấn át). Nam giới bị bệnh có kiểu gene $X^aY$.

b) Ở nữ giới (XX): Nữ giới mang hai NST X nên mang hai allele của gene. Nếu chỉ một NST X mang allele lặn gây bệnh ($X^A X^a$) thì allele trội bình thường trên NST X còn lại sẽ lấn át (át chế) allele lặn, nên người nữ đó không biểu hiện bệnh mà chỉ là thể mang (người lành mang gene bệnh). Nữ giới chỉ biểu hiện bệnh khi cả hai NST X đều mang allele lặn ($X^a X^a$) — trường hợp này đòi hỏi nhận allele lặn từ cả bố và mẹ nên xảy ra với xác suất rất thấp.

c) Kết luận: Do nam giới chỉ cần một allele lặn trên NST X là biểu hiện bệnh, còn nữ giới phải có cả hai allele lặn mới biểu hiện (hiếm gặp), nên bệnh do allele lặn nằm trên NST X thường biểu hiện chủ yếu ở nam giới.

Đáp số