Giải Câu hỏi 1 trang 48 SGK Sinh học 12

Lời giải

Nội dung câu hỏi: Xét một gene có nhiều allele (A₁, A₂, …), sản phẩm (thường là protein) do mỗi allele tạo ra tương tác với nhau theo các kiểu khác nhau, từ đó quy định kiểu hình của cơ thể dị hợp theo những cách sau:

a) Quan hệ trội – lặn hoàn toàn
Sản phẩm của allele trội có hoạt tính (ví dụ enzyme chức năng), còn allele lặn tạo sản phẩm không hoạt động hoặc không tạo sản phẩm. Ở thể dị hợp, lượng sản phẩm của một allele trội đã đủ để biểu hiện đầy đủ kiểu hình trội, nên allele trội át hoàn toàn allele lặn. Kết quả: kiểu hình của thể dị hợp (Aa) giống hệt kiểu hình của thể đồng hợp trội (AA). Ví dụ: hạt đậu trơn (A) trội hoàn toàn so với hạt nhăn (a).

b) Quan hệ trội không hoàn toàn (trội lặn không hoàn toàn)
Mỗi allele tạo ra một lượng sản phẩm nhất định; ở thể dị hợp, lượng sản phẩm của allele trội không đủ để biểu hiện đầy đủ kiểu hình trội. Do đó thể dị hợp có kiểu hình trung gian giữa hai thể đồng hợp. Ví dụ: cây hoa phấn (hoa loa kèn) AA cho hoa đỏ, aa cho hoa trắng, thể dị hợp Aa cho hoa hồng (màu trung gian).

c) Quan hệ đồng trội
Hai allele khác nhau đều tạo ra sản phẩm có hoạt tính và cả hai sản phẩm cùng được biểu hiện đồng thời ở thể dị hợp, không allele nào át allele nào. Vì vậy thể dị hợp biểu hiện đồng thời cả hai kiểu hình của hai allele. Ví dụ: nhóm máu ở người — allele Iᴬ và Iᴮ là đồng trội, người có kiểu gene IᴬIᴮ mang nhóm máu AB (trên màng hồng cầu có cả kháng nguyên A và kháng nguyên B).

Kiểm tra lại: Cả ba trường hợp đều xét các allele của cùng một gene và đều quy chiếu về bản chất là sản phẩm (protein) của mỗi allele cùng cơ chế biểu hiện của chúng ở thể dị hợp — phù hợp đúng nội dung Bài 9 SGK Sinh học 12 KNTT.

Đáp số