Giải Câu hỏi trang 47 SGK Sinh học 12

Lời giải

## Trả lời

Không phải mọi tính trạng đều do một gene quy định.

## Giải thích

Học thuyết di truyền Mendel mô tả trường hợp đơn giản nhất: mỗi tính trạng do một gene (gồm các allele trội – lặn) quy định. Tuy nhiên, các nghiên cứu di truyền học sau Mendel cho thấy mối quan hệ giữa gene và tính trạng phức tạp hơn, thể hiện qua ba trường hợp sau.

### a) Một tính trạng do nhiều gene cùng quy định

- Tương tác gene không allele: hai hay nhiều gene không allele cùng tham gia quy định một tính trạng, làm xuất hiện các tỉ lệ phân li kiểu hình mới ở $F_2$ khác với $9:3:3:1$ của Mendel, ví dụ tương tác bổ sung cho tỉ lệ $9:7$, át chế cho tỉ lệ $13:3$ hoặc $12:3:1$ (ví dụ: hình dạng mào gà, màu hoa đậu thơm).
- Di truyền đa gene (cộng gộp): các tính trạng số lượng như chiều cao, màu da, cân nặng, năng suất… do nhiều cặp gene cùng tác động, mỗi gene đóng góp một phần nhỏ nên tính trạng biến dị liên tục, phân bố theo đường cong chuẩn (hình chuông). Nếu có $n$ cặp gene dị hợp tương tác cộng gộp thì số lớp kiểu hình ở $F_2$ là $2n+1$.

###

b) Một gene ảnh hưởng đến nhiều tính trạng (gene đa hiệu)

Một gene có thể chi phối sự biểu hiện của nhiều tính trạng khác nhau (tác động đa hiệu của gene). Ví dụ: ở người, đột biến gene mã hóa chuỗi β-hemoglobin vừa làm hồng cầu biến dạng hình liềm, vừa kéo theo hàng loạt rối loạn khác (bệnh hồng cầu hình liềm).

###

c) Tính trạng còn chịu ảnh hưởng của môi trường

Kiểu hình là kết quả tương tác giữa kiểu gene và môi trường, nên cùng một kiểu gene có thể cho các kiểu hình khác nhau trong những điều kiện môi trường khác nhau (mức phản ứng).

## Kết luận

Tính trạng do một gene quy định chỉ là một trường hợp. Trong thực tế, nhiều tính trạng do nhiều gene quy định (tương tác gene, đa gene), một gene có thể tác động lên nhiều tính trạng (gene đa hiệu), và sự biểu hiện của tính trạng còn phụ thuộc vào môi trường. Đây là những điểm mở rộng so với học thuyết Mendel ban đầu.

Đáp số