Sách giáo khoa Sinh học 11

Giải Câu hỏi trang 15 SGK Sinh học 11

Bài 2. Trao đổi nước và khoáng ở thực vật   Đã kiểm chéo

Đề bài

Trình bày quá trình trao đổi nước và khoáng ở nhóm thực vật trên cạn bằng cách hoàn thành bảng mẫu sau vào vở.

| Giai đoạn | Cơ quan thực hiện | Con đường | Vai trò |
|---|---|---|---|
| Hấp thụ nước và khoáng | ? | ? | ? |
| Vận chuyển nước và khoáng | ? | ? | ? |
| Thoát hơi nước | ? | ? | ? |

Lời giải

Bảng trao đổi nước và khoáng ở thực vật trên cạn (SGK Sinh học 11 – KNTT)

Quá trình trao đổi nước và khoáng ở thực vật trên cạn gồm ba giai đoạn kế tiếp nhau: hấp thụ → vận chuyển → thoát hơi nước. Hoàn thành bảng như sau:

| Giai đoạn | Cơ quan thực hiện | Con đường | Vai trò |
|---|---|---|---|
| Hấp thụ nước và khoáng | Rễ (chủ yếu qua các tế bào lông hút của miền hút) | Nước và ion khoáng từ đất đi vào rễ theo hai con đường: con đường gian bào (qua thành tế bào và các khoảng gian bào, đến đai Caspary ở nội bì thì chuyển sang con đường tế bào chất) và con đường tế bào chất (qua chất nguyên sinh, đi xuyên qua các tế bào) | Lấy nước và chất khoáng từ đất cung cấp cho toàn bộ cây |
| Vận chuyển nước và khoáng | Hệ mạch dẫn trong thân (chủ yếu là mạch gỗ) | Dòng mạch gỗ vận chuyển nước và ion khoáng theo một chiều từ rễ lên thân, lá và các cơ quan phía trên; dòng mạch rây vận chuyển chất hữu cơ cùng một số ion khoáng đi đến nơi cần sử dụng hoặc dự trữ | Đưa nước và khoáng đã hấp thụ ở rễ đến tất cả các cơ quan, bộ phận của cây |
| Thoát hơi nước | Lá (chủ yếu qua khí khổng ở bề mặt lá, một phần nhỏ qua lớp cutin của biểu bì) | Hơi nước khuếch tán từ khoảng gian bào của lá ra ngoài không khí qua khí khổng (điều tiết được nhờ sự đóng – mở khí khổng) và qua lớp cutin | Tạo động lực đầu trên kéo dòng nước và khoáng đi lên; giúp khí khổng mở để CO₂ khuếch tán vào lá cho quang hợp; điều hòa (hạ) nhiệt độ bề mặt lá |

Giải thích từng ý:

a) Hấp thụ nước và khoáng: Cơ quan là *rễ*, trực tiếp là các *tế bào lông hút*. Nước đi vào theo cơ chế thẩm thấu, ion khoáng đi vào theo cơ chế thụ động và chủ động. Có hai con đường là *gian bào* và *tế bào chất*, cả hai đều gặp *đai Caspary* ở nội bì để kiểm soát chọn lọc nước và khoáng vào mạch gỗ.

b) Vận chuyển nước và khoáng: Thực hiện ở *hệ mạch dẫn của thân*, trong đó *mạch gỗ* vận chuyển nước và ion khoáng từ rễ lên lá (một chiều), *mạch rây* vận chuyển sản phẩm quang hợp từ lá đến các cơ quan. Vai trò là phân phối nước và khoáng cho mọi cơ quan.

c) Thoát hơi nước: Diễn ra chủ yếu ở *lá*, qua *khí khổng* (chủ yếu, điều tiết được) và qua *cutin* (không điều tiết, lượng nhỏ). Vai trò: tạo lực hút đầu trên cho dòng mạch gỗ, mở đường cho CO₂ vào lá và hạ nhiệt độ lá.

Đáp số

Hấp thụ: cơ quan = rễ (lông hút); con đường = gian bào và tế bào chất (qua đai Caspary); vai trò = lấy nước và khoáng từ đất cho câyVận chuyển: cơ quan = mạch dẫn ở thân (chủ yếu mạch gỗ); con đường = dòng mạch gỗ (rễ → lá) và dòng mạch rây; vai trò = đưa nước, khoáng đến mọi cơ quanThoát hơi nước: cơ quan = lá; con đường = qua khí khổng (chủ yếu) và qua cutin; vai trò = tạo động lực hút nước, mở đường CO₂ vào lá, điều hòa nhiệt độ lá

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.