Sách giáo khoa Sinh học 11

Giải Câu hỏi trang 15 SGK Sinh học 11

Bài 2. Trao đổi nước và khoáng ở thực vật   Đã kiểm chéo

Đề bài

Thực vật điều tiết quá trình thoát hơi nước theo cơ chế nào?

Lời giải

Trả lời: Thực vật điều tiết quá trình thoát hơi nước chủ yếu bằng cơ chế đóng, mở khí khổng.

a) Vai trò của khí khổng

Phần lớn nước thoát ra khỏi lá đi qua khí khổng (con đường qua khí khổng), nên việc điều tiết thoát hơi nước thực chất là điều tiết độ đóng, mở của khí khổng. Mỗi khí khổng được tạo bởi hai tế bào hình hạt đậu (tế bào khí khổng) nằm cạnh nhau, với đặc điểm: thành phía trong (giáp lỗ khí) dày, thành phía ngoài mỏng.

b) Cơ chế đóng, mở khí khổng theo sức trương nước (độ trương)

- Khi tế bào khí khổng trương nước (hút no nước): do thành trong dày và thành ngoài mỏng không căng đều, hai tế bào uốn cong ra ngoài làm lỗ khí mở → nước thoát ra mạnh.
- Khi tế bào khí khổng mất nước: tế bào xẹp, thành duỗi thẳng làm lỗ khí đóng (hoặc khép bớt) → giảm thoát hơi nước.

c) Các yếu tố làm thay đổi độ trương nước của tế bào khí khổng

- Ánh sáng: Khi có ánh sáng, lục lạp trong tế bào khí khổng quang hợp, làm thay đổi nồng độ chất tan (đường, ion K⁺) → tế bào hút nước, trương lên → khí khổng mở ban ngày; ban đêm hoặc thiếu sáng khí khổng đóng.
- Hàm lượng nước và hormone: Khi cây thiếu nước (hạn), hàm lượng abscisic acid (ABA) trong lá tăng, kích thích khí khổng đóng lại để hạn chế mất nước.

Kết luận: Thực vật điều tiết thoát hơi nước thông qua cơ chế đóng, mở khí khổng, dựa trên sự thay đổi sức trương nước (độ trương) của tế bào khí khổng, chịu tác động của ánh sáng, hàm lượng nước trong cây và hormone abscisic acid (ABA).

Đáp số

Cơ chế đóng, mở khí khổng (dựa vào sự thay đổi sức trương nước của tế bào khí khổng)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.