Giải Bài 4 trang 77 SGK Ngữ văn 9

Gợi ý trả lời

Hai câu thơ kết:

> *Ngán nỗi xuân đi xuân lại lại,*
> *Mảnh tình san sẻ tí con con!*

Sự chuyển mạch cảm xúc:

- Trước đó (hai câu luận): Mạch thơ đang vút lên dữ dội, mạnh mẽ với thái độ phản kháng, không cam chịu: *"Xiên ngang mặt đất, rêu từng đám / Đâm toạc chân mây, đá mấy hòn"*. Các động từ mạnh (*xiên ngang, đâm toạc*) đặt lên đầu câu cho thấy một sức sống cuộn trào, một khát vọng bứt phá, muốn vùng lên chống lại số phận.

- Đến hai câu kết: Cảm xúc chuyển hẳn sang buồn tủi, chán chường, cam chịu và bất lực – mạch thơ chùng xuống, trở về với thực tại đắng cay.
- Từ *"Ngán"* mở đầu trực tiếp bộc lộ nỗi chán ngán, mệt mỏi đến tột cùng trước vòng tuần hoàn nghiệt ngã của thời gian.
- *"Xuân đi xuân lại lại"*: mùa xuân của thiên nhiên cứ trở đi trở lại, còn tuổi xuân của con người thì một đi không trở lại – nghệ thuật tăng tiến làm nổi bật sự trôi chảy phũ phàng của thời gian và tuổi trẻ.
- *"Mảnh tình san sẻ tí con con"*: thủ pháp giảm dần (*mảnh tình → san sẻ → tí → con con*) diễn tả hạnh phúc, tình yêu vốn đã nhỏ bé, ít ỏi lại còn phải chia năm sẻ bảy (duyên phận làm lẽ, chồng chung), cuối cùng chỉ còn lại một mẩu tí xíu, tội nghiệp.

- Khái quát: Mạch cảm xúc chuyển từ phản kháng, vùng vẫy, khát khao mạnh mẽ (hai câu luận) trở về với nỗi xót xa, chua chát, buồn tủi và sự cam chịu bất lực trước bi kịch tình duyên, hạnh phúc không trọn vẹn của người phụ nữ. Sự "rơi xuống" này càng tô đậm tấn bi kịch và niềm khát khao hạnh phúc cháy bỏng mà vô vọng của nhân vật trữ tình.