Giải Câu 3 trang 75 SGK Ngữ văn 9

Gợi ý trả lời

## Câu 3 (trang 75)

Đọc mười bốn dòng thơ đầu và thực hiện các yêu cầu sau:

### a. Lí do khiến Lục Vân Tiên quyết định ra tay trừng trị bọn cướp

- Trên đường đi, Lục Vân Tiên bắt gặp cảnh bọn cướp Phong Lai hung hãn đang hoành hành, cướp bóc, ức hiếp dân lành. Chàng chứng kiến tận mắt cảnh nhân dân lương thiện bị hãm hại, nguy khốn, nên lập tức lên tiếng vạch tội: "Kêu rằng: Bớ đảng hung đồ / Chớ quen làm thói hồ đồ hại dân".

- Vốn là người giàu lòng nghĩa hiệp, trọng điều nghĩa, ghét điều bất bình, Lục Vân Tiên không thể làm ngơ trước cảnh kẻ mạnh ức hiếp người yếu. Thấy việc bất bình, chàng lập tức ra tay, dù trong tay không có vũ khí nên phải "Bẻ cây làm gậy nhằm làng xông vô".

- Như vậy, lí do ra tay không phải vì tư thù hay vụ lợi mà xuất phát từ tinh thần vì nghĩa, bênh vực kẻ yếu, tiêu trừ cái ác để cứu giúp dân lành — phẩm chất của người anh hùng nghĩa hiệp.

### b. Phân tích một số từ ngữ, hình ảnh tiêu biểu thể hiện tính cách của Lục Vân Tiên

- Hành động dứt khoát, quả cảm: "bẻ cây làm gậy", "tả đột hữu xông" — những động từ mạnh, nhịp thơ gấp gáp cho thấy Vân Tiên hành động mau lẹ, không hề toan tính thiệt hơn, một mình xông vào giữa đám đông bọn cướp đông đảo. Hình ảnh "tả đột hữu xông" (đánh bên trái, phá bên phải) dựng lên tư thế một dũng tướng tung hoành giữa vòng vây.

- Lời quát nạt đầy khí phách: câu "Kêu rằng: Bớ đảng hung đồ / Chớ quen làm thói hồ đồ hại dân" thể hiện thái độ đường hoàng, chính nghĩa, coi hành động của bọn cướp là tội ác hại dân — Vân Tiên đứng ở vị thế người bảo vệ lẽ phải.

- Hình ảnh so sánh "khác nào Triệu Tử phá vòng Đương Dang": tác giả ví Vân Tiên với Triệu Tử Long — mãnh tướng một mình phá vòng vây cứu ấu chúa thời Tam Quốc — làm nổi bật tài năng võ nghệ cao cường và lòng dũng cảm phi thường.

- Kết quả trận đánh: "Lâu la bốn phía vỡ tan", Phong Lai "thác rày thân vong" — cái ác bị tiêu diệt hoàn toàn, khẳng định sức mạnh chính nghĩa và tài trí của người anh hùng.

→ Qua các từ ngữ, hình ảnh ấy, Lục Vân Tiên hiện lên là người tài năng, dũng cảm, trọng nghĩa khinh tài, hào hiệp, sẵn sàng xả thân vì dân, vì lẽ phải — mẫu người anh hùng lí tưởng theo quan niệm của nhân dân.

### c. Thái độ, tình cảm của người kể chuyện đối với nhân vật Lục Vân Tiên

- Người kể chuyện (tác giả) dành cho Lục Vân Tiên thái độ trân trọng, ngợi ca, mến phục.

- Điều đó thể hiện qua:
+ Cách khắc họa hành động bằng những động từ mạnh, nhịp thơ dồn dập, dựng chàng thành người anh hùng oai phong.
+ Hình ảnh so sánh với Triệu Tử Long — một sự ngợi khen trực tiếp, đặt Vân Tiên ngang hàng danh tướng.
+ Giọng điệu hả hê, thỏa mãn khi miêu tả cái ác bị trừng trị ("bốn phía vỡ tan", "thác rày thân vong").

- Qua đó, tác giả gửi gắm niềm tin, ước mơ của nhân dân về người anh hùng vì nghĩa, về lẽ công bằng "ở hiền gặp lành", cái thiện chiến thắng cái ác. Tình cảm ấy cũng chính là tình cảm yêu mến của nhân dân lao động dành cho những con người nghĩa hiệp.