Sách giáo khoa Ngữ văn 9 Tập hai

Giải Viết trang 104 SGK Ngữ văn 9

Viết bài thuyết minh về một danh lam thắng cảnh hay một di tích lịch sử   Gợi ý trả lời

Đề bài

Viết bài thuyết minh về một danh lam thắng cảnh hay một di tích lịch sử.

Yêu cầu:
- Xác định rõ đối tượng thuyết minh (danh lam thắng cảnh hay di tích lịch sử nào, ở đâu).
- Giới thiệu tổng quan về đối tượng thuyết minh (quá trình hình thành, cấu trúc, quy mô, tầm vóc và giá trị của đối tượng trên các phương diện khác nhau,...).
- Trình bày được nét đặc sắc, độc đáo nhất của đối tượng với những miêu tả chi tiết và việc huy động các nguồn tài liệu đáng tin cậy (có thể thực hiện một số so sánh, đối chiếu cần thiết).
- Thể hiện được thái độ trân trọng, yêu quý của người viết đối với đối tượng thuyết minh.
- Kết hợp các phương tiện ngôn ngữ và phi ngôn ngữ một cách hiệu quả.

Gợi ý trả lời

## Hướng dẫn làm bài: Viết bài thuyết minh về một danh lam thắng cảnh hay một di tích lịch sử

### a) Chuẩn bị trước khi viết

Xác định đối tượng thuyết minh: Chọn một danh lam thắng cảnh hoặc di tích lịch sử mà em có hiểu biết và yêu thích (ví dụ: Văn Miếu – Quốc Tử Giám, Cố đô Huế, Vịnh Hạ Long, Chùa Một Cột, Thành nhà Hồ…). Bài mẫu dưới đây thuyết minh về Văn Miếu – Quốc Tử Giám (Hà Nội).

Thu thập tư liệu: Tìm hiểu từ các nguồn đáng tin cậy (sách lịch sử, trang thông tin của Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu – Quốc Tử Giám, hồ sơ di tích). Chuẩn bị các phương tiện phi ngôn ngữ như ảnh chụp, sơ đồ, bảng số liệu để minh họa.

Lập dàn ý:
- *Mở bài:* Giới thiệu khái quát và nêu lí do chọn đối tượng.
- *Thân bài:* Trình bày quá trình hình thành, cấu trúc – quy mô, nét đặc sắc độc đáo, giá trị nhiều mặt.
- *Kết bài:* Khẳng định giá trị và bày tỏ tình cảm, trách nhiệm giữ gìn.

###

b) Bài viết tham khảo

VĂN MIẾU – QUỐC TỬ GIÁM: BIỂU TƯỢNG NGÀN NĂM HIẾU HỌC CỦA DÂN TỘC

Mở bài

Giữa lòng Thủ đô Hà Nội nghìn năm văn hiến, có một quần thể di tích cổ kính luôn khiến mỗi người Việt Nam cúi đầu thành kính mỗi khi bước qua cổng Đại Trung: đó là Văn Miếu – Quốc Tử Giám. Không chỉ là một công trình kiến trúc đẹp, nơi đây còn là trường đại học đầu tiên của nước ta, là nơi kết tinh truyền thống tôn sư trọng đạo và tinh thần hiếu học của dân tộc.

Thân bài

*Quá trình hình thành.* Theo sử sách, Văn Miếu được xây dựng năm 1070 dưới thời vua Lý Thánh Tông để thờ Khổng Tử, Chu Công và các bậc tiên hiền Nho học. Đến năm 1076, vua Lý Nhân Tông cho lập Quốc Tử Giám ngay bên cạnh, ban đầu là nơi học tập của hoàng tử, về sau mở rộng cho con em quý tộc và những người học giỏi trong cả nước. Như vậy, đây là trường đại học quốc gia đầu tiên của Việt Nam, đã tồn tại và đào tạo nhân tài cho đất nước trong gần bảy thế kỉ.

*Cấu trúc và quy mô.* Quần thể di tích rộng hơn 54 000 mét vuông, được bao bọc bởi tường gạch vồ, bố cục theo trục Bắc – Nam và chia làm năm lớp không gian nối tiếp nhau qua các cổng. Mở đầu là Văn Miếu Môn uy nghi; tiếp đến là khu vực với Khuê Văn Các – gác dựng năm 1805, có hình ngôi sao Khuê tỏa sáng, nay được chọn làm biểu tượng của Thủ đô Hà Nội. Qua Khuê Văn Các là giếng Thiên Quang hình vuông, hai bên là khu nhà bia Tiến sĩ. Lớp thứ tư là khu Đại Thành với điện thờ Khổng Tử và các bậc tiên nho; lớp cuối cùng là khu Thái Học – vốn là Quốc Tử Giám xưa.

*Nét đặc sắc, độc đáo nhất.* Giá trị độc đáo bậc nhất của di tích chính là 82 tấm bia Tiến sĩ dựng trên lưng rùa đá. Những tấm bia này khắc tên, quê quán của 1 304 vị tiến sĩ đỗ đạt trong 82 khoa thi từ năm 1442 đến năm 1779. Mỗi tấm bia là một tác phẩm điêu khắc tinh xảo, đồng thời là một trang sử sống động về giáo dục và khoa cử nước nhà. Hình tượng rùa đội bia mang ý nghĩa sâu xa: rùa là con vật trường thọ, tượng trưng cho sự bền vững của trí tuệ và danh thơm người hiền tài còn mãi với thời gian. So với nhiều di tích Nho học khác ở khu vực, 82 bia Tiến sĩ Văn Miếu – Quốc Tử Giám là hệ thống bia đá tiến sĩ cổ nhất và được bảo tồn nguyên vẹn, nên năm 2010 đã được UNESCO ghi danh là Di sản tư liệu thế giới.

*Giá trị nhiều mặt.* Về lịch sử, di tích là chứng tích cho nền giáo dục khoa cử hơn 700 năm. Về văn hóa, nơi đây lưu giữ đạo lí "tôn sư trọng đạo", "hiền tài là nguyên khí của quốc gia" – lời khắc trên bia của Tiến sĩ Thân Nhân Trung. Về kiến trúc – nghệ thuật, quần thể là mẫu mực của nghệ thuật xây dựng cung đình và điêu khắc đá truyền thống. Ngày nay, Văn Miếu còn là nơi tổ chức tôn vinh học sinh, sinh viên xuất sắc và là điểm đến của học trò trước mỗi kì thi.

Kết bài

Trải qua gần một nghìn năm cùng bao biến thiên của lịch sử, Văn Miếu – Quốc Tử Giám vẫn đứng đó, trầm mặc mà thiêng liêng, nhắc nhở các thế hệ người Việt về truyền thống hiếu học quý báu. Mỗi lần đến thăm di tích, em lại thấy dâng lên niềm tự hào và lòng biết ơn tiền nhân, đồng thời tự nhủ phải ra sức học tập để xứng đáng với truyền thống ấy và góp phần gìn giữ di sản vô giá này cho mai sau.

###

c) Lưu ý khi sử dụng phương tiện phi ngôn ngữ

Khi trình bày hoặc đăng bài, nên kèm:
- Ảnh Khuê Văn Các, bia Tiến sĩ và sơ đồ bố cục năm lớp không gian để người đọc hình dung rõ.
- Bảng số liệu ngắn (năm xây dựng 1070, diện tích hơn 54 000 m², 82 bia, 1 304 tiến sĩ, 82 khoa thi 1442–1779) đặt kèm phần thân bài để tăng tính thuyết phục.
- Chú thích rõ nguồn tư liệu ở cuối bài để bảo đảm độ tin cậy.

###

d) Chỉnh sửa

Đọc lại và kiểm tra: đối tượng đã được xác định rõ chưa; thông tin có chính xác, đáng tin cậy không; nét đặc sắc độc đáo đã nổi bật chưa; thái độ trân trọng đã được thể hiện chưa; các phương tiện phi ngôn ngữ có phù hợp, được chú thích đầy đủ không; diễn đạt, chính tả có lỗi không.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.