Sách giáo khoa Ngữ văn 9 Tập hai

Giải Bài 1 trang 109 SGK Ngữ văn 9

Củng cố, mở rộng   Gợi ý trả lời

Đề bài

Nêu những điểm tương đồng và khác biệt giữa các văn bản được đưa vào bài học (kể cả bài viết tham khảo) để nhận thấy tính chất đa dạng của loại văn bản có đề cập các phương diện địa lí, lịch sử, văn hoá của đất nước.

Gợi ý trả lời

Các văn bản trong bài học "Đi và suy ngẫm": *Yên Tử, núi thiêng* (Thi Sảnh), *Văn hóa hoa – cây cảnh* (Hữu Ngọc), *Tình sông núi* (Trần Mai Ninh) và bài viết tham khảo (bài thuyết minh về một danh lam thắng cảnh hay một di tích lịch sử). Có thể so sánh như sau:

a) Điểm tương đồng

- Về đề tài, nội dung: Tất cả các văn bản đều hướng về đất nước, cùng khai thác những phương diện *địa lí – lịch sử – văn hóa* của quê hương, đất nước (vẻ đẹp của một ngọn núi thiêng, một thú chơi – nét văn hóa cổ truyền, tình yêu với sông núi quê hương…).
- Về tư tưởng, tình cảm: Đều thể hiện tình yêu, niềm tự hào, sự trân trọng của tác giả đối với thiên nhiên, truyền thống và bản sắc văn hóa dân tộc; từ đó khơi gợi ở người đọc tình cảm gắn bó với đất nước.
- Về tác dụng: Đều mang lại cho người đọc những hiểu biết, tri thức phong phú và những rung động, suy ngẫm về đất nước, con người Việt Nam.

b) Điểm khác biệt

- Về loại/thể loại văn bản:
- *Yên Tử, núi thiêng* và *Văn hóa hoa – cây cảnh* là văn bản thông tin (giới thiệu, thuyết minh), bài viết tham khảo cũng là bài thuyết minh; còn *Tình sông núi* là một bài thơ (văn bản biểu cảm – trữ tình).
- Về phương diện được tập trung thể hiện:
- *Yên Tử, núi thiêng*: thiên về địa lí – lịch sử – văn hóa tâm linh (vị trí, cảnh quan, chiều sâu lịch sử, tôn giáo của Yên Tử).
- *Văn hóa hoa – cây cảnh*: thiên về văn hóa, phong tục, thú chơi của người Việt.
- *Tình sông núi*: thiên về cảm xúc, tình yêu đất nước gửi gắm qua hình ảnh non sông.
- Về cách thức thể hiện:
- Văn bản thông tin dùng số liệu, dữ kiện, cách miêu tả – thuyết minh khách quan, mạch trình bày rõ ràng, sáng rõ.
- Bài thơ dùng hình ảnh, nhịp điệu, biện pháp tu từ, cảm xúc chủ quan để bộc lộ tình cảm.

c) Kết luận: Tuy cùng viết về các phương diện địa lí, lịch sử, văn hóa của đất nước, các văn bản lại thuộc nhiều loại/thể loại khác nhau, chọn những phương diện khác nhau và có cách thể hiện khác nhau. Chính điều đó cho thấy tính chất đa dạng, phong phú của loại văn bản viết về đất nước: vừa cung cấp tri thức, vừa bồi đắp tình cảm, giúp người đọc hiểu và yêu quê hương, đất nước mình hơn.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.