Giải Bài 2 trang 104 SGK Ngữ văn 9

Gợi ý trả lời

Bài 2 (trang 104) — Tình sông núi (Trần Mai Ninh)

Bài thơ *Tình sông núi* được viết trong những năm đầu kháng chiến chống Pháp, thể hiện tình yêu tha thiết của nhà thơ đối với đất nước, con người Việt Nam. Dưới đây là nội dung cụ thể của từng đoạn và mạch cảm xúc xuyên suốt tác phẩm.

a) Nội dung cụ thể của từng đoạn

- Đoạn mở đầu (gọi tên, điểm danh non sông): Nhà thơ say sưa gọi tên các miền đất, địa danh của Tổ quốc (những vùng quê, sông núi, ruộng đồng). Việc liệt kê, gọi tên tha thiết ấy cho thấy đất nước hiện lên vừa cụ thể vừa gần gũi, mỗi tên đất đều gắn với tình cảm thương yêu, tự hào của tác giả.

- Đoạn miêu tả vẻ đẹp thiên nhiên và con người: Đất nước được khắc họa qua vẻ đẹp trù phú, tươi tắn của thiên nhiên (sông núi, màu xanh, ánh nắng, cây trái) và vẻ đẹp khỏe khoắn, cần cù, chân chất của con người lao động. Thiên nhiên và con người hòa quyện, làm nên "tình sông núi" đậm đà, ấm áp.

- Đoạn thể hiện tình yêu và lòng tự hào về đất nước: Từ những hình ảnh cụ thể, cảm xúc dâng lên thành lời khẳng định tình yêu máu thịt với quê hương. Nhà thơ bộc lộ niềm tự hào về vẻ đẹp, sức sống bền bỉ của dân tộc; tình yêu đất nước không trừu tượng mà gắn liền với từng con người, từng tấc đất.

- Đoạn kết (khẳng định ý chí gắn bó, bảo vệ non sông): Mạch thơ chuyển sang lời nguyện gắn bó, sẵn sàng chiến đấu, hi sinh để giữ gìn đất nước. Tình yêu quê hương kết tinh thành ý chí, trách nhiệm của người công dân trong cuộc kháng chiến, khẳng định sự thủy chung son sắt với sông núi.

b) Khái quát mạch cảm xúc xuyên suốt tác phẩm

Mạch cảm xúc của bài thơ vận động một cách tự nhiên, dâng trào theo trình tự: từ việc gọi tên, nhận diện cụ thể non sông → đến việc chiêm ngưỡng, say mê vẻ đẹp của thiên nhiên và con người → bừng lên thành tình yêu, niềm tự hào tha thiết với đất nước → và kết tinh thành ý chí gắn bó, quyết tâm bảo vệ Tổ quốc. Đó là mạch cảm xúc đi từ *cụ thể đến khái quát*, từ *tình cảm đến hành động*, thể hiện một tình yêu nước nồng nàn, sâu nặng và đầy trách nhiệm — sợi chỉ đỏ xuyên suốt, thống nhất toàn bộ tác phẩm.