Giải Câu 3 trang 105 SGK Ngữ văn 9

Gợi ý trả lời

a) Các địa danh ở đoạn đầu bài thơ gắn với vùng miền nào của đất nước?

Mở đầu bài thơ, Trần Mai Ninh dồn dập gọi tên một loạt địa danh: *Nha Trang, Phan Rang, Phan Thiết, Đà Lạt, Di Linh, Đại Lãnh, Kon Tum, Đắk Lắk, Bình Phú (Bình Định – Phú Yên), Nam Ngãi (Quảng Nam – Quảng Ngãi), Khánh Hòa, sông Đà Rằng, Tuy Hòa…*

Đây đều là những tên đất, tên sông, tên núi thuộc Nam Trung Bộ và Tây Nguyên — tức là miền Trung của đất nước. Đó cũng chính là vùng đất gắn bó máu thịt với nhà thơ – chiến sĩ trong những năm đầu kháng chiến chống thực dân Pháp. Việc liệt kê liên tiếp các địa danh có thật, cụ thể khiến hình ảnh Tổ quốc hiện lên vừa gần gũi, thân thương, vừa rộng dài, mênh mang; giọng thơ vì thế mà tha thiết, hào hùng, như muốn ôm trọn cả một dải non sông vào lòng.

b) Suy nghĩ về mối quan hệ giữa tình yêu dành cho một miền đất cụ thể với tình yêu Tổ quốc nói chung

Qua những gì bài thơ gợi lên, có thể thấy: tình yêu Tổ quốc không phải là điều gì trừu tượng, xa xôi, mà luôn bắt đầu và lớn lên từ tình yêu đối với những miền đất cụ thể. Nhà thơ không nói chung chung "tôi yêu đất nước", mà gọi lên từng cái tên rất thật: Nha Trang, Phan Rang, Đà Lạt, sông Đà Rằng… Chính những tên đất, tên làng, từng dòng sông, ngọn núi quen thuộc ấy mới làm nên hình hài sống động của Tổ quốc.

Mỗi miền đất cụ thể là một phần máu thịt của giang sơn. Yêu tha thiết một vùng quê, một nơi mình gắn bó, chiến đấu và đổ mồ hôi, xương máu — đó cũng chính là yêu Tổ quốc. Khi những tình yêu nhỏ, cụ thể ấy được nhân lên, nối liền và mở rộng ra, chúng hòa thành tình yêu lớn dành cho cả đất nước. Đúng như nhà văn I. Ê-ren-bua từng nói: *"Lòng yêu nhà, yêu làng xóm, yêu miền quê trở nên lòng yêu Tổ quốc."*

Từ đó, bài thơ gợi cho em một bài học sâu sắc: muốn yêu nước, trước hết hãy biết yêu và gắn bó với chính mảnh đất quê hương mình — yêu con sông, cánh đồng, con đường, tên gọi thân quen nơi mình sinh ra và lớn lên. Tình yêu Tổ quốc được vun đắp bền chặt nhất khi nó bắt rễ từ những điều gần gũi, cụ thể như thế.